Buddhism and Jainismबौद्ध धर्म और जैन धर्मबौद्ध धर्म आणि जैन धर्म questions and answersप्रश्न और उत्तर

How buddhism and jainism worksबौद्ध धर्म और जैन धर्म को समझिए

Why did these new ideas spread? Vedic rituals had become costly, with animal sacrifices that hurt farmers who needed cattle. Traders and townspeople wanted a simpler way to live a good life. The Buddha and Mahavira spoke in the people’s languages (Pali and Prakrit) instead of Sanskrit, so ordinary people could understand them.ये नए विचार क्यों फैले? वैदिक कर्मकांड महँगे हो गए थे, और पशु-बलि से उन किसानों को नुकसान होता था जिन्हें मवेशियों की ज़रूरत थी। व्यापारी और नगरवासी अच्छा जीवन जीने का सरल तरीका चाहते थे। बुद्ध और महावीर संस्कृत के बजाय लोगों की भाषाओं (पालि और प्राकृत) में बोलते थे, ताकि साधारण लोग उन्हें समझ सकें।या नव्या कल्पना का पसरल्या? वैदिक कर्मकांडे खर्चिक झाली होती, आणि पशुबळींमुळे ज्यांना गुरांची गरज होती त्या शेतकऱ्यांचे नुकसान होत असे. व्यापारी आणि नगरवासीयांना चांगले जीवन जगण्याचा सोपा मार्ग हवा होता. बुद्ध आणि महावीर संस्कृतऐवजी लोकांच्या भाषांत (पाली आणि प्राकृत) बोलत, त्यामुळे सामान्य लोकांना त्यांचे म्हणणे समजत असे.

The Buddha’s life is a journey you can trace on a map. He was born a prince at Lumbini (now in Nepal), found enlightenment under a peepal tree at Bodh Gaya, gave his first sermon at Sarnath near Varanasi, and died at Kushinagar. He taught the Middle Path: avoid both luxury and harsh self-punishment.बुद्ध का जीवन एक यात्रा है जिसे आप नक्शे पर देख सकते हैं। उनका जन्म राजकुमार के रूप में लुंबिनी (अब नेपाल में) में हुआ, बोधगया में पीपल के पेड़ के नीचे उन्हें ज्ञान प्राप्त हुआ, वाराणसी के पास सारनाथ में उन्होंने पहला उपदेश दिया, और कुशीनगर में उनकी मृत्यु हुई। उन्होंने मध्यम मार्ग सिखाया: न विलासिता, न कठोर आत्म-पीड़ा।गौतम बुद्धांचे जीवन म्हणजे नकाशावर शोधता येईल असा प्रवास. त्यांचा जन्म राजपुत्र म्हणून लुंबिनी (आता नेपाळमध्ये) येथे झाला, बोधगया येथे पिंपळाच्या झाडाखाली त्यांना ज्ञानप्राप्ती झाली, वाराणसीजवळ सारनाथ येथे त्यांनी पहिले प्रवचन दिले, आणि कुशीनगर येथे त्यांचे महापरिनिर्वाण झाले. त्यांनी मध्यम मार्ग शिकवला: ऐषआराम आणि कठोर देहदंड दोन्ही टाळा.

After the Buddha died, his followers met in councils to agree on his teachings, a bit like teachers meeting to fix one syllabus. The First Council met at Rajagriha under King Ajatashatru, the Second at Vaishali under Kalashoka, the Third at Pataliputra under Ashoka, and the Fourth in Kashmir under the Kushana king Kanishka.बुद्ध की मृत्यु के बाद उनके अनुयायी उनकी शिक्षाओं पर सहमति बनाने के लिए संगीतियों में मिले, कुछ वैसे ही जैसे शिक्षक एक पाठ्यक्रम तय करने के लिए मिलते हैं। पहली संगीति राजा अजातशत्रु के समय राजगृह में हुई, दूसरी कालाशोक के समय वैशाली में, तीसरी अशोक के समय पाटलिपुत्र में, और चौथी कुषाण राजा कनिष्क के समय कश्मीर में।बुद्धांच्या निधनानंतर त्यांचे अनुयायी त्यांच्या शिकवणीवर एकमत करण्यासाठी परिषदांमध्ये एकत्र आले, साधारण जसे शिक्षक एक अभ्यासक्रम ठरवण्यासाठी भेटतात. पहिली परिषद राजा अजातशत्रूच्या काळात राजगृह येथे भरली, दुसरी कालाशोकाच्या काळात वैशाली येथे, तिसरी सम्राट अशोकाच्या काळात पाटलिपुत्र येथे, आणि चौथी कुषाण राजा कनिष्काच्या काळात काश्मीरमध्ये.

Mahavira, the 24th tirthankara of the Jains, was born at Kundagrama near Vaishali and died at Pava. He stressed ahimsa (non-violence) very strictly, so strictly that Jains avoided farming, which harms small creatures, and many took up trade. That is one reason Jainism grew strong among merchants.जैनों के 24वें तीर्थंकर महावीर का जन्म वैशाली के पास कुंडग्राम में हुआ और मृत्यु पावा में। उन्होंने अहिंसा पर बहुत कड़ाई से ज़ोर दिया, इतनी कड़ाई से कि जैनों ने खेती से परहेज़ किया, क्योंकि उससे छोटे जीवों को हानि होती है, और बहुतों ने व्यापार अपनाया। यही एक कारण है कि जैन धर्म व्यापारियों में मज़बूत हुआ।जैनांचे 24वे तीर्थंकर वर्धमान महावीर यांचा जन्म वैशालीजवळ कुंडग्राम येथे झाला आणि पावा येथे त्यांचे निर्वाण झाले. त्यांनी अहिंसेवर अतिशय कटाक्षाने भर दिला, इतका की जैनांनी शेती टाळली, कारण तिच्यामुळे लहान जीवांना इजा होते, आणि अनेकांनी व्यापार स्वीकारला. व्यापाऱ्यांमध्ये जैन धर्म बळकट होण्याचे हे एक कारण आहे.

Answers and full solutions are shown. Hide them to test yourself first.उत्तर और पूरे हल दिखाए गए हैं। पहले खुद को परखने के लिए इन्हें छिपाइए।

1. Example 1उदाहरण 1 · Buddhism and Jainism · Easyआसान

   Which of these took place at Kushinagar, in Uttar Pradesh?

   1. The Buddha’s death (mahaparinirvana)
   2. The Buddha’s enlightenment
   3. The First Buddhist Council
   4. Mahavira’s death (nirvana)
   Answer:उत्तर: The Buddha’s death (mahaparinirvana)

   1. The Buddha’s death (mahaparinirvana): Kushinagar, in Uttar Pradesh.
   2. The Buddha’s enlightenment: Bodh Gaya, in Bihar (under a peepal tree, the Bodhi tree).
   3. The First Buddhist Council: Rajagriha, under King Ajatashatru (soon after the Buddha’s death).
   4. Mahavira’s death (nirvana): Pava (Pavapuri).
   5. Source: https://ncert.nic.in/textbook.php

2. Example 2उदाहरण 2 · Buddhism and Jainism · Mediumमध्यम

   Mahavira’s birth took place at:

   1. Pava (Pavapuri)
   2. Pataliputra, under Emperor Ashoka
   3. Kundagrama, near Vaishali
   4. Kashmir, under Emperor Kanishka
   Answer:उत्तर: Kundagrama, near Vaishali

   1. Mahavira’s birth: Kundagrama, near Vaishali.
   2. The Fourth Buddhist Council: Kashmir, under Emperor Kanishka.
   3. Mahavira’s death (nirvana): Pava (Pavapuri).
   4. The Third Buddhist Council: Pataliputra, under Emperor Ashoka.
   5. Source: https://ncert.nic.in/textbook.php

3. Example 3उदाहरण 3 · Buddhism and Jainism · Hardकठिन

   Consider the following statements: 1. The Buddha’s enlightenment took place at Bodh Gaya, in Bihar. 2. The First Buddhist Council took place at Sarnath, near Varanasi. Which of the statements given above is/are correct?

   1. 1 only
   2. 2 only
   3. Both 1 and 2
   4. Neither 1 nor 2
   Answer:उत्तर: 1 only

   1. Statement 1 is correct: The Buddha’s enlightenment: Bodh Gaya, in Bihar (under a peepal tree, the Bodhi tree).
   2. Statement 2 is wrong: it pairs The First Buddhist Council with "Sarnath, near Varanasi". In fact, The First Buddhist Council: Rajagriha, under King Ajatashatru (soon after the Buddha’s death).
   3. Source: https://ncert.nic.in/textbook.php

4. Example 4उदाहरण 4 · Buddhism and Jainism · Mediumमध्यम

   Consider the following statements: 1. Mahavira’s death (nirvana) took place at Kashmir, under Emperor Kanishka. 2. The Fourth Buddhist Council took place at Kashmir, under Emperor Kanishka. Which of the statements given above is/are correct?

   1. 1 only
   2. 2 only
   3. Both 1 and 2
   4. Neither 1 nor 2
   Answer:उत्तर: 2 only

   1. Statement 1 is wrong: it pairs Mahavira’s death (nirvana) with "Kashmir, under Emperor Kanishka". In fact, Mahavira’s death (nirvana): Pava (Pavapuri).
   2. Statement 2 is correct: The Fourth Buddhist Council: Kashmir, under Emperor Kanishka.
   3. Source: https://ncert.nic.in/textbook.php

5. Example 5उदाहरण 5 · Buddhism and Jainism · Mediumमध्यम

   Consider the following statements: 1. The Buddha’s birth took place at Lumbini, in present-day Nepal. 2. The Buddha’s enlightenment took place at Bodh Gaya, in Bihar. Which of the statements given above is/are correct?

   1. 1 only
   2. 2 only
   3. Both 1 and 2
   4. Neither 1 nor 2
   Answer:उत्तर: Both 1 and 2

   1. Statement 1 is correct: The Buddha’s birth: Lumbini, in present-day Nepal.
   2. Statement 2 is correct: The Buddha’s enlightenment: Bodh Gaya, in Bihar (under a peepal tree, the Bodhi tree).
   3. Source: https://ncert.nic.in/textbook.php

6. Example 6उदाहरण 6 · Buddhism and Jainism · Mediumमध्यम

   Consider the following statements: 1. The Buddha’s birth took place at Lumbini, in present-day Nepal. 2. Mahavira’s birth took place at Kundagrama, near Vaishali. Which of the statements given above is/are correct?

   1. 1 only
   2. 2 only
   3. Both 1 and 2
   4. Neither 1 nor 2
   Answer:उत्तर: Both 1 and 2

   1. Statement 1 is correct: The Buddha’s birth: Lumbini, in present-day Nepal.
   2. Statement 2 is correct: Mahavira’s birth: Kundagrama, near Vaishali.
   3. Source: https://ncert.nic.in/textbook.php

Common mistakesआम गलतियाँ

• Mixing up Bodh Gaya (enlightenment) and Sarnath (first sermon). Remember: first he understood, then he taught.बोधगया (ज्ञान प्राप्ति) और सारनाथ (पहला उपदेश) को मिला देना। याद रखें: पहले उन्होंने समझा, फिर सिखाया।बोधगया (ज्ञानप्राप्ती) आणि सारनाथ (पहिले प्रवचन) यांची गल्लत करणे. लक्षात ठेवा: आधी त्यांना ज्ञान झाले, मग त्यांनी शिकवले.
• Giving the Third Council to Kanishka. Ashoka held the Third at Pataliputra; Kanishka held the Fourth in Kashmir.तीसरी संगीति को कनिष्क से जोड़ना। अशोक ने तीसरी संगीति पाटलिपुत्र में करवाई; कनिष्क ने चौथी कश्मीर में।तिसरी परिषद कनिष्काशी जोडणे. अशोकाने तिसरी परिषद पाटलिपुत्र येथे भरवली; कनिष्काने चौथी काश्मीरमध्ये.
• Calling Mahavira the founder of Jainism. Jain tradition counts him as the 24th tirthankara; Rishabhanatha is the first.महावीर को जैन धर्म का संस्थापक कहना। जैन परंपरा उन्हें 24वाँ तीर्थंकर मानती है; ऋषभनाथ पहले तीर्थंकर हैं।महावीरांना जैन धर्माचे संस्थापक म्हणणे. जैन परंपरा त्यांना 24वे तीर्थंकर मानते; ऋषभनाथ पहिले तीर्थंकर आहेत.

Frequently asked questionsअक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न