indiadigital
Home / Abhyas / Abhyas Prep: Environment and Ecology (UPSC and MPSC) / भारतातील पर्यावरण कायदे
ABHYAS PREP: ENVIRONMENT AND ECOLOGY (UPSC AND MPSC) · LAWS

भारतातील पर्यावरण कायदे

The main purpose of twelve Indian environment and forest laws.

Loading practice…

Worked examples

Example 1 · level 1

वन (संवर्धन) अधिनियम, 1980: या कायद्याचा मुख्य उद्देश काय आहे?

  1. या कायद्याने निर्माण केलेल्या केंद्रीय व राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळांद्वारे जलप्रदूषणावर नियंत्रण
  2. सूचीबद्ध वन्य प्राणी व वनस्पतींचे संरक्षण, आणि अभयारण्ये व राष्ट्रीय उद्याने स्थापन करणे
  3. वनवासी जमाती व इतर पारंपरिक वनवासी यांच्या वनजमीन व वनोपजावरील हक्कांना मान्यता देणे
  4. वनजमीन वनेतर कारणांसाठी वापरण्यापूर्वी केंद्र सरकारची मंजुरी आवश्यक करणे
Show solution
  1. वन (संवर्धन) अधिनियम, 1980: वनजमीन वनेतर कारणांसाठी वापरण्यापूर्वी केंद्र सरकारची मंजुरी आवश्यक करणे (2023 मध्ये याचे नाव वन (संरक्षण एवं संवर्धन) अधिनियम असे झाले).
  2. वन हक्क अधिनियम, 2006: वनवासी जमाती व इतर पारंपरिक वनवासी यांच्या वनजमीन व वनोपजावरील हक्कांना मान्यता देणे.
  3. वन्यजीव (संरक्षण) अधिनियम, 1972: सूचीबद्ध वन्य प्राणी व वनस्पतींचे संरक्षण, आणि अभयारण्ये व राष्ट्रीय उद्याने स्थापन करणे.
  4. जल (प्रदूषण प्रतिबंध व नियंत्रण) अधिनियम, 1974: या कायद्याने निर्माण केलेल्या केंद्रीय व राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळांद्वारे जलप्रदूषणावर नियंत्रण.
  5. स्रोत: https://www.indiacode.nic.in/

Answer: वनजमीन वनेतर कारणांसाठी वापरण्यापूर्वी केंद्र सरकारची मंजुरी आवश्यक करणे

Example 2 · level 2

भारतीय वन अधिनियम, 1927: या कायद्याचा मुख्य उद्देश काय आहे?

  1. वनजमीन वनेतर कारणांसाठी वापरण्यापूर्वी केंद्र सरकारची मंजुरी आवश्यक करणे
  2. सूचीबद्ध वन्य प्राणी व वनस्पतींचे संरक्षण, आणि अभयारण्ये व राष्ट्रीय उद्याने स्थापन करणे
  3. राखीव, संरक्षित आणि ग्राम वने घोषित करणे व त्यांचे व्यवस्थापन
  4. या कायद्याने निर्माण केलेल्या केंद्रीय व राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळांद्वारे जलप्रदूषणावर नियंत्रण
Show solution
  1. भारतीय वन अधिनियम, 1927: राखीव, संरक्षित आणि ग्राम वने घोषित करणे व त्यांचे व्यवस्थापन.
  2. वन्यजीव (संरक्षण) अधिनियम, 1972: सूचीबद्ध वन्य प्राणी व वनस्पतींचे संरक्षण, आणि अभयारण्ये व राष्ट्रीय उद्याने स्थापन करणे.
  3. जल (प्रदूषण प्रतिबंध व नियंत्रण) अधिनियम, 1974: या कायद्याने निर्माण केलेल्या केंद्रीय व राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळांद्वारे जलप्रदूषणावर नियंत्रण.
  4. वन (संवर्धन) अधिनियम, 1980: वनजमीन वनेतर कारणांसाठी वापरण्यापूर्वी केंद्र सरकारची मंजुरी आवश्यक करणे (2023 मध्ये याचे नाव वन (संरक्षण एवं संवर्धन) अधिनियम असे झाले).
  5. स्रोत: https://www.indiacode.nic.in/

Answer: राखीव, संरक्षित आणि ग्राम वने घोषित करणे व त्यांचे व्यवस्थापन

Example 3 · level 3

पुढील जोड्यांचा विचार करा (कायदा : मुख्य उद्देश): 1. सार्वजनिक दायित्व विमा अधिनियम, 1991 : सक्तीच्या विम्याद्वारे घातक पदार्थांच्या अपघातग्रस्तांना त्वरित मदत 2. राष्ट्रीय हरित न्यायाधिकरण अधिनियम, 2010 : इतर वापरासाठी दिलेल्या वनजमिनीच्या बदल्यात नवी वने वाढवण्यासाठी भरलेल्या पैशाचे व्यवस्थापन 3. वन हक्क अधिनियम, 2006 : वनवासी जमाती व इतर पारंपरिक वनवासी यांच्या वनजमीन व वनोपजावरील हक्कांना मान्यता देणे वरीलपैकी किती जोड्या योग्य जुळल्या आहेत?

  1. फक्त एक जोडी
  2. फक्त दोन जोड्या
  3. तीनही जोड्या
  4. एकही जोडी नाही
Show solution
  1. जोडी 1 बरोबर आहे: सार्वजनिक दायित्व विमा अधिनियम, 1991: सक्तीच्या विम्याद्वारे घातक पदार्थांच्या अपघातग्रस्तांना त्वरित मदत.
  2. जोडी 2 चूक आहे: राष्ट्रीय हरित न्यायाधिकरण अधिनियम, 2010 चा संबंध इतर वापरासाठी दिलेल्या वनजमिनीच्या बदल्यात नवी वने वाढवण्यासाठी भरलेल्या पैशाचे व्यवस्थापन शी नाही. राष्ट्रीय हरित न्यायाधिकरण अधिनियम, 2010: पर्यावरणविषयक खटल्यांच्या जलद सुनावणीसाठी विशेष न्यायाधिकरण स्थापन करणे.
  3. जोडी 3 बरोबर आहे: वन हक्क अधिनियम, 2006: वनवासी जमाती व इतर पारंपरिक वनवासी यांच्या वनजमीन व वनोपजावरील हक्कांना मान्यता देणे.
  4. म्हणून 3 पैकी 2 जोड्या योग्य जुळल्या आहेत.
  5. स्रोत: https://www.indiacode.nic.in/

Answer: फक्त दोन जोड्या

My Desk

Private: history and progress stay on this device.

Search by task, life event, format or tool name, in English, हिंदी or Hinglish.