जपजी साहिब

प्रारंभीचा सलोक: सर्व काळी सत्य

ਆਦਿ ਸਚੁ; ਜੁਗਾਦਿ ਸਚੁ ॥ਹੈ ਭੀ ਸਚੁ; ਨਾਨਕ. ਹੋਸੀ ਭੀ ਸਚੁ ॥੧॥

आदि सचु जुगादि सचु ॥है भी सचु नानक होसी भी सचु ॥१॥

ādi sacu jugādi sacu ||hai bhī sacu nānak hosī bhī sacu ||1||

हा छोटा सलोक सांगतो की तो एक सृष्टीच्या आरंभापूर्वीही सत्य होता, सर्व युगांत सत्य राहिला, आताही सत्य आहे, आणि नानक म्हणतात, पुढेही सदैव सत्य राहील. पुढील संपूर्ण बाणीसाठी तो सच, म्हणजे अविचल सत्य, हा विषय मांडतो.

पउडी 2: सर्व काही हुकमात

ਹੁਕਮੀ. ਹੋਵਨਿ ਆਕਾਰ; ਹੁਕਮੁ. ਨ ਕਹਿਆ ਜਾਈ ॥ਹੁਕਮੀ. ਹੋਵਨਿ ਜੀਅ; ਹੁਕਮਿ. ਮਿਲੈ ਵਡਿਆਈ ॥ਹੁਕਮੀ, ਉਤਮੁ ਨੀਚੁ; ਹੁਕਮਿ ਲਿਖਿ, ਦੁਖ ਸੁਖ ਪਾਈਅਹਿ ॥ਇਕਨਾ. ਹੁਕਮੀ ਬਖਸੀਸ; ਇਕਿ, ਹੁਕਮੀ ਸਦਾ ਭਵਾਈਅਹਿ ॥ਹੁਕਮੈ ਅੰਦਰਿ. ਸਭੁ ਕੋ; ਬਾਹਰਿ ਹੁਕਮ. ਨ ਕੋਇ ॥ਨਾਨਕ. ਹੁਕਮੈ ਜੇ ਬੁਝੈ; ਤ ਹਉਮੈ. ਕਹੈ ਨ ਕੋਇ ॥੨॥

हुकमी होवनि आकार हुकमु न कहिआ जाई ॥हुकमी होवनि जीअ हुकमि मिलै वडिआई ॥हुकमी उतमु नीचु हुकमि लिखि दुख सुख पाईअहि ॥इकना हुकमी बखसीस इकि हुकमी सदा भवाईअहि ॥हुकमै अंदरि सभु को बाहरि हुकम न कोइ ॥नानक हुकमै जे बुझै त हउमै कहै न कोइ ॥२॥

hukamī hovani ākār hukamu na kahiā jāī ||hukamī hovani jīa hukami milai vaḍiāī ||hukamī utamu nīcu hukami likhi dukh sukh pāīahi ||ikanā hukamī bakhasīs iki hukamī sadā bhavāīahi ||hukamai aṃdari sabhu ko bāhari hukam na koi ||nānak hukamai je bujhai ta haumai kahai na koi ||2||

हुकमानेच सर्व आकार निर्माण होतात, पण हुकमाचे वर्णन करता येत नाही. हुकमानेच जीव जन्माला येतात आणि कोणाला मोठेपण मिळते; हुकमानेच कोणी उच्च, कोणी नीच ठरतो आणि लिहिल्याप्रमाणे सुख-दुःख मिळते. कोणावर कृपा होते, तर कोणी जन्म-मरणाच्या फेऱ्यात भटकतो. सर्व हुकमाच्या आत आहेत, कोणीही बाहेर नाही; नानक म्हणतात की जो हुकम खरोखर समजतो तो हउमैतून बोलत नाही.

पउडी 3: गुणगानाचे अगणित प्रकार

ਗਾਵੈ ਕੋ ਤਾਣੁ; ਹੋਵੈ ਕਿਸੈ ਤਾਣੁ ॥ਗਾਵੈ ਕੋ ਦਾਤਿ; ਜਾਣੈ ਨੀਸਾਣੁ ॥ਗਾਵੈ ਕੋ; ਗੁਣ ਵਡਿਆਈਆ ਚਾਰ ॥ਗਾਵੈ ਕੋ; ਵਿਦਿਆ ਵਿਖਮੁ ਵੀਚਾਰੁ ॥ਗਾਵੈ ਕੋ; ਸਾਜਿ ਕਰੇ ਤਨੁ ਖੇਹ ॥ਗਾਵੈ ਕੋ; ਜੀਅ ਲੈ ਫਿਰਿ ਦੇਹ ॥ਗਾਵੈ ਕੋ; ਜਾਪੈ ਦਿਸੈ ਦੂਰਿ ॥ਗਾਵੈ ਕੋ; ਵੇਖੈ ਹਾਦਰਾ ਹਦੂਰਿ ॥ਕਥਨਾ ਕਥੀ; ਨ ਆਵੈ ਤੋਟਿ ॥ਕਥਿ ਕਥਿ ਕਥੀ; ਕੋਟੀ. ਕੋਟਿ ਕੋਟਿ ॥ਦੇਦਾ ਦੇ; ਲੈਦੇ ਥਕਿ ਪਾਹਿ ॥ਜੁਗਾ ਜੁਗੰਤਰਿ; ਖਾਹੀ ਖਾਹਿ ॥ਹੁਕਮੀ; ਹੁਕਮੁ ਚਲਾਏ ਰਾਹੁ ॥ਨਾਨਕ; ਵਿਗਸੈ ਵੇਪਰਵਾਹੁ ॥੩॥

गावै को ताणु होवै किसै ताणु ॥गावै को दाति जाणै नीसाणु ॥गावै को गुण वडिआईआ चार ॥गावै को विदिआ विखमु वीचारु ॥गावै को साजि करे तनु खेह ॥गावै को जीअ लै फिरि देह ॥गावै को जापै दिसै दूरि ॥गावै को वेखै हादरा हदूरि ॥कथना कथी न आवै तोटि ॥कथि कथि कथी कोटी कोटि कोटि ॥देदा दे लैदे थकि पाहि ॥जुगा जुगंतरि खाही खाहि ॥हुकमी हुकमु चलाए राहु ॥नानक विगसै वेपरवाहु ॥३॥

gāvai ko tāṇu hovai kisai tāṇu ||gāvai ko dāti jāṇai nīsāṇu ||gāvai ko guṇ vaḍiāīā cār ||gāvai ko vidiā vikhamu vīcāru ||gāvai ko sāji kare tanu kheh ||gāvai ko jīa lai phiri deh ||gāvai ko jāpai disai dūri ||gāvai ko vekhai hādarā hadūri ||kathanā kathī na āvai toṭi ||kathi kathi kathī koṭī koṭi koṭi ||dedā de laide thaki pāhi ||jugā jugaṃtari khāhī khāhi ||hukamī hukamu calāe rāhu ||nānak vigasai veparavāhu ||3||

लोक करत्याचे गुणगान अगणित प्रकारे करतात: कोणी त्याच्या सामर्थ्याचे, कोणी त्याच्या देणग्यांचे, कोणी त्याच्या सुंदर गुणांचे, कोणी समजण्यास कठीण अशा ज्ञानाचे; कोणी गातो की तो देह घडवतो आणि पुन्हा मातीत मिळवतो, प्राण घेतो आणि पुन्हा देतो, दूर वाटतो तरी जवळ दिसतो. कोट्यवधी लोक वर्णन करतात, तरी अंत लागत नाही. दाता देतच राहतो, घेणारे घेऊन थकतात, युगानुयुगे. हुकम करणारा आपल्या हुकमाने मार्ग चालवतो, आणि नानक म्हणतात की तो बेपर्वा सदैव आनंदात आहे.

पउडी 4: अमृत वेळ आणि सत्य नाम

ਸਾਚਾ ਸਾਹਿਬੁ. ਸਾਚੁ ਨਾਇ; ਭਾਖਿਆ ਭਾਉ ਅਪਾਰੁ ॥ਆਖਹਿ. ਮੰਗਹਿ, ਦੇਹਿ ਦੇਹਿ; ਦਾਤਿ ਕਰੇ ਦਾਤਾਰੁ ॥ਫੇਰਿ. ਕਿ ਅਗੈ ਰਖੀਐ; ਜਿਤੁ ਦਿਸੈ ਦਰਬਾਰੁ ॥ਮੁਹੌ. ਕਿ ਬੋਲਣੁ ਬੋਲੀਐ; ਜਿਤੁ ਸੁਣਿ ਧਰੇ ਪਿਆਰੁ ॥ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਸਚੁ ਨਾਉ; ਵਡਿਆਈ ਵੀਚਾਰੁ ॥ਕਰਮੀ ਆਵੈ ਕਪੜਾ; ਨਦਰੀ ਮੋਖੁ ਦੁਆਰੁ ॥ਨਾਨਕ. ਏਵੈ ਜਾਣੀਐ; ਸਭੁ ਆਪੇ ਸਚਿਆਰੁ ॥੪॥

साचा साहिबु साचु नाइ भाखिआ भाउ अपारु ॥आखहि मंगहि देहि देहि दाति करे दातारु ॥फेरि कि अगै रखीऐ जितु दिसै दरबारु ॥मुहौ कि बोलणु बोलीऐ जितु सुणि धरे पिआरु ॥अंम्रित वेला सचु नाउ वडिआई वीचारु ॥करमी आवै कपड़ा नदरी मोखु दुआरु ॥नानक एवै जाणीऐ सभु आपे सचिआरु ॥४॥

sācā sāhibu sācu nāi bhākhiā bhāu apāru ||ākhahi maṃgahi dehi dehi dāti kare dātāru ||pheri ki agai rakhīai jitu disai darabāru ||muhau ki bolaṇu bolīai jitu suṇi dhare piāru ||aṃmrit velā sacu nāu vaḍiāī vīcāru ||karamī āvai kapaḍaā nadarī mokhu duāru ||nānak evai jāṇīai sabhu āpe saciāru ||4||

मालक सत्य आहे आणि त्याचे नाम सत्य आहे, ज्याचे वर्णन अपार प्रेमाने केले आहे. लोक मागत राहतात, आणि दाता देत राहतो. आपण काय अर्पण करावे की त्याचा दरबार दिसेल, आणि कोणते शब्द बोलावे की त्याचे प्रेम मिळेल? उत्तर आहे: अमृत वेळेत, पहाटेपूर्वीच्या प्रहरी, सत्य नाम आणि त्याच्या महिम्याचे चिंतन करा. कर्मांमुळे हा मानवी जन्मरूपी 'वस्त्र' मिळते (काही जण याचा अर्थ सन्मानाचे वस्त्र असा घेतात), पण मुक्तीचे दार नदरमुळे मिळते; हे जाणा की तो सत्यच सर्व काही आहे.

पउडी 5: सर्वांचा एक दाता

ਥਾਪਿਆ ਨ ਜਾਇ; ਕੀਤਾ ਨ ਹੋਇ ॥ਆਪੇ ਆਪਿ; ਨਿਰੰਜਨੁ ਸੋਇ ॥ਜਿਨਿ ਸੇਵਿਆ; ਤਿਨਿ ਪਾਇਆ ਮਾਨੁ ॥ਨਾਨਕ; ਗਾਵੀਐ ਗੁਣੀ ਨਿਧਾਨੁ ॥ਗਾਵੀਐ ਸੁਣੀਐ; ਮਨਿ ਰਖੀਐ ਭਾਉ ॥ਦੁਖੁ ਪਰਹਰਿ; ਸੁਖੁ ਘਰਿ, ਲੈ ਜਾਇ ॥ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਦੰ. ਗੁਰਮੁਖਿ ਵੇਦੰ; ਗੁਰਮੁਖਿ. ਰਹਿਆ ਸਮਾਈ ॥ਗੁਰੁ ਈਸਰੁ ਗੁਰੁ ਗੋਰਖੁ, ਬਰਮਾ ਗੁਰੁ; ਪਾਰਬਤੀ ਮਾਈ ॥ਜੇ ਹਉ ਜਾਣਾ, ਆਖਾ ਨਾਹੀ; ਕਹਣਾ ਕਥਨੁ ਨ ਜਾਈ ॥ਗੁਰਾ; ਇਕ ਦੇਹਿ ਬੁਝਾਈ ॥ਸਭਨਾ ਜੀਆ ਕਾ, ਇਕੁ ਦਾਤਾ; ਸੋ. ਮੈ ਵਿਸਰਿ ਨ ਜਾਈ ॥੫॥

थापिआ न जाइ कीता न होइ ॥आपे आपि निरंजनु सोइ ॥जिनि सेविआ तिनि पाइआ मानु ॥नानक गावीऐ गुणी निधानु ॥गावीऐ सुणीऐ मनि रखीऐ भाउ ॥दुखु परहरि सुखु घरि लै जाइ ॥गुरमुखि नादं गुरमुखि वेदं गुरमुखि रहिआ समाई ॥गुरु ईसरु गुरु गोरखु बरमा गुरु पारबती माई ॥जे हउ जाणा आखा नाही कहणा कथनु न जाई ॥गुरा इक देहि बुझाई ॥सभना जीआ का इकु दाता सो मै विसरि न जाई ॥५॥

thāpiā na jāi kītā na hoi ||āpe āpi niraṃjanu soi ||jini seviā tini pāiā mānu ||nānak gāvīai guṇī nidhānu ||gāvīai suṇīai mani rakhīai bhāu ||dukhu parahari sukhu ghari lai jāi ||guramukhi nādaṃ guramukhi vedaṃ guramukhi rahiā samāī ||guru īsaru guru gorakhu baramā guru pārabatī māī ||je hau jāṇā ākhā nāhī kahaṇā kathanu na jāī ||gurā ik dehi bujhāī ||sabhanā jīā kā iku dātā so mai visari na jāī ||5||

त्याची मूर्तीसारखी स्थापना करता येत नाही, आणि कोणी त्याला घडवूही शकत नाही; तो निर्मळ स्वतःहूनच आहे. ज्यांनी त्याची सेवा केली त्यांना मान मिळाला, म्हणून गुणांच्या खजिन्याचे गुणगान करा, ऐका आणि मनात प्रेम ठेवा: दुःख दूर होते आणि सुख घरी येते. गुरूंचे शब्दच नाद आणि वेद आहेत, आणि गुरूंद्वारेच तो सर्वत्र व्यापलेला दिसतो; लोक जी सामर्थ्ये शिव, ब्रह्मा, विष्णू आणि पार्वती यांच्यात शोधतात ती गुरूंच्या शिकवणीत आहेत. हे जाणूनही ते शब्दांत सांगता येत नाही; गुरूंनी एक समज दिली आहे: सर्व जीवांचा दाता एकच आहे, त्याचा मला कधीही विसर पडू नये.

पउडी 6: तीर्थ आणि गुरूंची शिकवण

ਤੀਰਥਿ ਨਾਵਾ, ਜੇ ਤਿਸੁ ਭਾਵਾ; ਵਿਣੁ ਭਾਣੇ. ਕਿ ਨਾਇ ਕਰੀ ॥ਜੇਤੀ ਸਿਰਠਿ. ਉਪਾਈ ਵੇਖਾ; ਵਿਣੁ ਕਰਮਾ. ਕਿ ਮਿਲੈ ਲਈ ॥ਮਤਿ ਵਿਚਿ, ਰਤਨ ਜਵਾਹਰ ਮਾਣਿਕ; ਜੇ ਇਕ ਗੁਰ ਕੀ ਸਿਖ ਸੁਣੀ ॥ਗੁਰਾ; ਇਕ ਦੇਹਿ ਬੁਝਾਈ ॥ਸਭਨਾ ਜੀਆ ਕਾ. ਇਕੁ ਦਾਤਾ; ਸੋ. ਮੈ ਵਿਸਰਿ ਨ ਜਾਈ ॥੬॥

तीरथि नावा जे तिसु भावा विणु भाणे कि नाइ करी ॥जेती सिरठि उपाई वेखा विणु करमा कि मिलै लई ॥मति विचि रतन जवाहर माणिक जे इक गुर की सिख सुणी ॥गुरा इक देहि बुझाई ॥सभना जीआ का इकु दाता सो मै विसरि न जाई ॥६॥

tīrathi nāvā je tisu bhāvā viṇu bhāṇe ki nāi karī ||jetī siraṭhi upāī vekhā viṇu karamā ki milai laī ||mati vici ratan javāhar māṇik je ik gur kī sikh suṇī ||gurā ik dehi bujhāī ||sabhanā jīā kā iku dātā so mai visari na jāī ||6||

त्याला आवडले तर मी तीर्थावर स्नान करीन; त्याच्या इच्छेविना स्नान करून काय मिळणार? मी पाहतो त्या सर्व सृष्टीत कृपेविना कोणालाही काही मिळत नाही. गुरूंची एक जरी शिकवण कोणी ऐकली तरी मन रत्ने, जवाहिरे आणि माणके यांनी भरून जाते. गुरूंनी एक समज दिली आहे: सर्व जीवांचा दाता एकच आहे, त्याचा मला कधीही विसर पडू नये.

पउडी 7: कृपेविना कीर्ती

ਜੇ ਜੁਗ ਚਾਰੇ ਆਰਜਾ; ਹੋਰ ਦਸੂਣੀ ਹੋਇ ॥ਨਵਾ ਖੰਡਾ ਵਿਚਿ ਜਾਣੀਐ; ਨਾਲਿ ਚਲੈ, ਸਭੁ ਕੋਇ ॥ਚੰਗਾ ਨਾਉ ਰਖਾਇ ਕੈ; ਜਸੁ ਕੀਰਤਿ, ਜਗਿ ਲੇਇ ॥ਜੇ ਤਿਸੁ. ਨਦਰਿ ਨ ਆਵਈ; ਤ ਵਾਤ ਨ ਪੁਛੈ ਕੇ ॥ਕੀਟਾ ਅੰਦਰਿ. ਕੀਟੁ ਕਰਿ; ਦੋਸੀ. ਦੋਸੁ ਧਰੇ ॥ਨਾਨਕ. ਨਿਰਗੁਣਿ ਗੁਣੁ ਕਰੇ; ਗੁਣਵੰਤਿਆ, ਗੁਣੁ ਦੇ ॥ਤੇਹਾ. ਕੋਇ ਨ ਸੁਝਈ; ਜਿ. ਤਿਸੁ ਗੁਣੁ ਕੋਇ ਕਰੇ ॥੭॥

जे जुग चारे आरजा होर दसूणी होइ ॥नवा खंडा विचि जाणीऐ नालि चलै सभु कोइ ॥चंगा नाउ रखाइ कै जसु कीरति जगि लेइ ॥जे तिसु नदरि न आवई त वात न पुछै के ॥कीटा अंदरि कीटु करि दोसी दोसु धरे ॥नानक निरगुणि गुणु करे गुणवंतिआ गुणु दे ॥तेहा कोइ न सुझई जि तिसु गुणु कोइ करे ॥७॥

je jug cāre ārajā hor dasūṇī hoi ||navā khaṃḍā vici jāṇīai nāli calai sabhu koi ||caṃgā nāu rakhāi kai jasu kīrati jagi lei ||je tisu nadari na āvaī ta vāt na puchai ke ||kīṭā aṃdari kīṭu kari dosī dosu dhare ||nānak niraguṇi guṇu kare guṇavaṃtiā guṇu de ||tehā koi na sujhaī ji tisu guṇu koi kare ||7||

कोणी चारही युगे, किंबहुना त्याच्या दहापट जगला, जगाच्या नऊ खंडांत ओळखला गेला, सर्वजण त्याच्या मागे चालले, सर्वत्र त्याचे नाव आणि कीर्ती झाली, तरी त्याच्यावर वाहेगुरुंची नदर नसेल तर खरोखर कोणी त्याची पर्वा करत नाही. त्याला किड्यांमधील किडा मानले जाते, आणि दोषीही त्याच्यावर दोष ठेवतात. नानक म्हणतात की तो गुणहीनांना गुण देतो आणि गुणवानांना अधिक गुण देतो, पण त्याला कोणताही गुण देऊ शकेल असा कोणीही नाही.

पउडी 8: ऐकणे (1)

ਸੁਣਿਐ; ਸਿਧ ਪੀਰ ਸੁਰਿ ਨਾਥ ॥ਸੁਣਿਐ; ਧਰਤਿ ਧਵਲ ਆਕਾਸ ॥ਸੁਣਿਐ; ਦੀਪ ਲੋਅ ਪਾਤਾਲ ॥ਸੁਣਿਐ; ਪੋਹਿ ਨ ਸਕੈ ਕਾਲੁ ॥ਨਾਨਕ. ਭਗਤਾ; ਸਦਾ ਵਿਗਾਸੁ ॥ਸੁਣਿਐ; ਦੂਖ ਪਾਪ ਕਾ ਨਾਸੁ ॥੮॥

सुणिऐ सिध पीर सुरि नाथ ॥सुणिऐ धरति धवल आकास ॥सुणिऐ दीप लोअ पाताल ॥सुणिऐ पोहि न सकै कालु ॥नानक भगता सदा विगासु ॥सुणिऐ दूख पाप का नासु ॥८॥

suṇiai sidh pīr suri nāth ||suṇiai dharati dhaval ākās ||suṇiai dīp loa pātāl ||suṇiai pohi na sakai kālu ||nānak bhagatā sadā vigāsu ||suṇiai dūkh pāp kā nāsu ||8||

येथून चार पउड्या सुणिऐ, म्हणजे नाम मनापासून ऐकण्याविषयी आहेत. ऐकण्याने लोक सिद्ध, पीर, देव आणि महान योगी यांची अवस्था प्राप्त करतात; पृथ्वी, तिचा आधार आणि आकाश यांचे आकलन होते, द्वीप, लोक आणि पाताळ यांचे ज्ञान होते; आणि मृत्यूचे भय त्यांना स्पर्श करत नाही. नानक म्हणतात की भक्त सदैव आनंदात असतात, आणि ऐकण्याने दुःख आणि पाप नष्ट होतात.

पउडी 9: ऐकणे (2)

ਸੁਣਿਐ; ਈਸਰੁ ਬਰਮਾ ਇੰਦੁ ॥ਸੁਣਿਐ; ਮੁਖਿ ਸਾਲਾਹਣ ਮੰਦੁ ॥ਸੁਣਿਐ; ਜੋਗ ਜੁਗਤਿ ਤਨਿ ਭੇਦ ॥ਸੁਣਿਐ; ਸਾਸਤ ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ ਵੇਦ ॥ਨਾਨਕ. ਭਗਤਾ; ਸਦਾ ਵਿਗਾਸੁ ॥ਸੁਣਿਐ; ਦੂਖ ਪਾਪ ਕਾ ਨਾਸੁ ॥੯॥

सुणिऐ ईसरु बरमा इंदु ॥सुणिऐ मुखि सालाहण मंदु ॥सुणिऐ जोग जुगति तनि भेद ॥सुणिऐ सासत सिम्रिति वेद ॥नानक भगता सदा विगासु ॥सुणिऐ दूख पाप का नासु ॥९॥

suṇiai īsaru baramā iṃdu ||suṇiai mukhi sālāhaṇ maṃdu ||suṇiai jog jugati tani bhed ||suṇiai sāsat simriti ved ||nānak bhagatā sadā vigāsu ||suṇiai dūkh pāp kā nāsu ||9||

ऐकण्याने लोक शिव, ब्रह्मा आणि इंद्र यांच्यासारख्या उच्च अवस्था प्राप्त करतात; वाईट बोलणारेही गुणगान करू लागतात. ऐकण्याने योगाची युक्ती आणि देहाची रहस्ये उलगडतात, तसेच शास्त्रे, स्मृती आणि वेद यांचे ज्ञानही. नानक म्हणतात की भक्त सदैव आनंदात असतात, आणि ऐकण्याने दुःख आणि पाप नष्ट होतात.

पउडी 10: ऐकणे (3)

ਸੁਣਿਐ; ਸਤੁ ਸੰਤੋਖੁ ਗਿਆਨੁ ॥ਸੁਣਿਐ; ਅਠਸਠਿ ਕਾ ਇਸਨਾਨੁ ॥ਸੁਣਿਐ; ਪੜਿ ਪੜਿ ਪਾਵਹਿ ਮਾਨੁ ॥ਸੁਣਿਐ; ਲਾਗੈ ਸਹਜਿ ਧਿਆਨੁ ॥ਨਾਨਕ. ਭਗਤਾ; ਸਦਾ ਵਿਗਾਸੁ ॥ਸੁਣਿਐ; ਦੂਖ ਪਾਪ ਕਾ ਨਾਸੁ ॥੧੦॥

सुणिऐ सतु संतोखु गिआनु ॥सुणिऐ अठसठि का इसनानु ॥सुणिऐ पड़ि पड़ि पावहि मानु ॥सुणिऐ लागै सहजि धिआनु ॥नानक भगता सदा विगासु ॥सुणिऐ दूख पाप का नासु ॥१०॥

suṇiai satu saṃtokhu giānu ||suṇiai aṭhasaṭhi kā isanānu ||suṇiai paḍai paḍai pāvahi mānu ||suṇiai lāgai sahaji dhiānu ||nānak bhagatā sadā vigāsu ||suṇiai dūkh pāp kā nāsu ||10||

ऐकण्याने सत्य, संतोष आणि ज्ञान येतात. ऐकणे हे अडुसष्ट तीर्थांवरील स्नानासारखे आहे; ऐकण्याने विद्वानांना वाचून वाचून मिळणारा मान सहज मिळतो, आणि मन सहज ध्यानात स्थिर होते. नानक म्हणतात की भक्त सदैव आनंदात असतात, आणि ऐकण्याने दुःख आणि पाप नष्ट होतात.

पउडी 11: ऐकणे (4)

ਸੁਣਿਐ; ਸਰਾ ਗੁਣਾ ਕੇ ਗਾਹ ॥ਸੁਣਿਐ; ਸੇਖ ਪੀਰ ਪਾਤਿਸਾਹ ॥ਸੁਣਿਐ; ਅੰਧੇ ਪਾਵਹਿ ਰਾਹੁ ॥ਸੁਣਿਐ; ਹਾਥ ਹੋਵੈ ਅਸਗਾਹੁ ॥ਨਾਨਕ. ਭਗਤਾ; ਸਦਾ ਵਿਗਾਸੁ ॥ਸੁਣਿਐ; ਦੂਖ ਪਾਪ ਕਾ ਨਾਸੁ ॥੧੧॥

सुणिऐ सरा गुणा के गाह ॥सुणिऐ सेख पीर पातिसाह ॥सुणिऐ अंधे पावहि राहु ॥सुणिऐ हाथ होवै असगाहु ॥नानक भगता सदा विगासु ॥सुणिऐ दूख पाप का नासु ॥११॥

suṇiai sarā guṇā ke gāh ||suṇiai sekh pīr pātisāh ||suṇiai aṃdhe pāvahi rāhu ||suṇiai hāth hovai asagāhu ||nānak bhagatā sadā vigāsu ||suṇiai dūkh pāp kā nāsu ||11||

ऐकण्याने माणूस गुणांच्या सागराच्या खोलीत उतरतो आणि शेख, पीर आणि बादशहा यांच्यासारखा दर्जा मिळवतो. ऐकण्याने आंधळ्यांना मार्ग सापडतो, आणि जे आवाक्याबाहेर होते ते हाती येते. नानक म्हणतात की भक्त सदैव आनंदात असतात, आणि ऐकण्याने दुःख आणि पाप नष्ट होतात.

पउडी 12: मानणे (1)

ਮੰਨੇ ਕੀ ਗਤਿ; ਕਹੀ ਨ ਜਾਇ ॥ਜੇ ਕੋ ਕਹੈ; ਪਿਛੈ ਪਛੁਤਾਇ ॥ਕਾਗਦਿ ਕਲਮ; ਨ ਲਿਖਣਹਾਰੁ ॥ਮੰਨੇ ਕਾ; ਬਹਿ ਕਰਨਿ ਵੀਚਾਰੁ ॥ਐਸਾ ਨਾਮੁ; ਨਿਰੰਜਨੁ ਹੋਇ ॥ਜੇ ਕੋ ਮੰਨਿ ਜਾਣੈ; ਮਨਿ ਕੋਇ ॥੧੨॥

मंने की गति कही न जाइ ॥जे को कहै पिछै पछुताइ ॥कागदि कलम न लिखणहारु ॥मंने का बहि करनि वीचारु ॥ऐसा नामु निरंजनु होइ ॥जे को मंनि जाणै मनि कोइ ॥१२॥

maṃne kī gati kahī na jāi ||je ko kahai pichai pachutāi ||kāgadi kalam na likhaṇahāru ||maṃne kā bahi karani vīcāru ||aisā nāmu niraṃjanu hoi ||je ko maṃni jāṇai mani koi ||12||

येथून चार पउड्या मंनै, म्हणजे नाम पूर्ण विश्वासाने आणि श्रद्धेने मानण्याविषयी आहेत. जो खरोखर मानतो त्याची अवस्था वर्णन करता येत नाही; जो प्रयत्न करतो त्याला नंतर पश्चात्ताप होतो. कोणताही कागद, लेखणी किंवा लेखक ती लिहू शकत नाही, जरी लोक बसून विचार करत राहिले. असे आहे ते निर्मळ नाम, जर कोणी मनापासून ते मानले तर.

पउडी 13: मानणे (2)

ਮੰਨੈ; ਸੁਰਤਿ ਹੋਵੈ ਮਨਿ ਬੁਧਿ ॥ਮੰਨੈ; ਸਗਲ ਭਵਣ ਕੀ ਸੁਧਿ ॥ਮੰਨੈ; ਮੁਹਿ ਚੋਟਾ ਨਾ ਖਾਇ ॥ਮੰਨੈ; ਜਮ ਕੈ ਸਾਥਿ ਨ ਜਾਇ ॥ਐਸਾ ਨਾਮੁ; ਨਿਰੰਜਨੁ ਹੋਇ ॥ਜੇ ਕੋ ਮੰਨਿ ਜਾਣੈ; ਮਨਿ ਕੋਇ ॥੧੩॥

मंनै सुरति होवै मनि बुधि ॥मंनै सगल भवण की सुधि ॥मंनै मुहि चोटा ना खाइ ॥मंनै जम कै साथि न जाइ ॥ऐसा नामु निरंजनु होइ ॥जे को मंनि जाणै मनि कोइ ॥१३॥

maṃnai surati hovai mani budhi ||maṃnai sagal bhavaṇ kī sudhi ||maṃnai muhi coṭā nā khāi ||maṃnai jam kai sāthi na jāi ||aisā nāmu niraṃjanu hoi ||je ko maṃni jāṇai mani koi ||13||

मानण्याने मनात आणि बुद्धीत सुरती जागते, आणि सर्व लोकांचे आकलन होते. मानण्याने माणसाला तोंडावर फटके खावे लागत नाहीत आणि यमासोबत जावे लागत नाही. असे आहे ते निर्मळ नाम, जर कोणी मनापासून ते मानले तर.

पउडी 14: मानणे (3)

ਮੰਨੈ; ਮਾਰਗਿ ਠਾਕ ਨ ਪਾਇ ॥ਮੰਨੈ; ਪਤਿ ਸਿਉ ਪਰਗਟੁ ਜਾਇ ॥ਮੰਨੈ; ਮਗੁ ਨ ਚਲੈ, ਪੰਥੁ ॥ਮੰਨੈ; ਧਰਮ ਸੇਤੀ ਸਨਬੰਧੁ ॥ਐਸਾ ਨਾਮੁ; ਨਿਰੰਜਨੁ ਹੋਇ ॥ਜੇ ਕੋ ਮੰਨਿ ਜਾਣੈ; ਮਨਿ ਕੋਇ ॥੧੪॥

मंनै मारगि ठाक न पाइ ॥मंनै पति सिउ परगटु जाइ ॥मंनै मगु न चलै पंथु ॥मंनै धरम सेती सनबंधु ॥ऐसा नामु निरंजनु होइ ॥जे को मंनि जाणै मनि कोइ ॥१४॥

maṃnai māragi ṭhāk na pāi ||maṃnai pati siu paragaṭu jāi ||maṃnai magu na calai paṃthu ||maṃnai dharam setī sanabaṃdhu ||aisā nāmu niraṃjanu hoi ||je ko maṃni jāṇai mani koi ||14||

मानण्याने मार्गात कोणताही अडथळा येत नाही, आणि माणूस उघडपणे सन्मानाने जातो. मानणारा संकुचित पंथांच्या वाटांवर भटकत नाही, त्याचे नाते धर्माशी, म्हणजे योग्य जीवनाशी जुळते. असे आहे ते निर्मळ नाम, जर कोणी मनापासून ते मानले तर.

पउडी 15: मानणे (4)

ਮੰਨੈ; ਪਾਵਹਿ ਮੋਖੁ ਦੁਆਰੁ ॥ਮੰਨੈ; ਪਰਵਾਰੈ ਸਾਧਾਰੁ ॥ਮੰਨੈ; ਤਰੈ ਤਾਰੇ ਗੁਰੁ ਸਿਖ ॥ਮੰਨੈ; ਨਾਨਕ. ਭਵਹਿ ਨ ਭਿਖ ॥ਐਸਾ ਨਾਮੁ; ਨਿਰੰਜਨੁ ਹੋਇ ॥ਜੇ ਕੋ ਮੰਨਿ ਜਾਣੈ; ਮਨਿ ਕੋਇ ॥੧੫॥

मंनै पावहि मोखु दुआरु ॥मंनै परवारै साधारु ॥मंनै तरै तारे गुरु सिख ॥मंनै नानक भवहि न भिख ॥ऐसा नामु निरंजनु होइ ॥जे को मंनि जाणै मनि कोइ ॥१५॥

maṃnai pāvahi mokhu duāru ||maṃnai paravārai sādhāru ||maṃnai tarai tāre guru sikh ||maṃnai nānak bhavahi na bhikh ||aisā nāmu niraṃjanu hoi ||je ko maṃni jāṇai mani koi ||15||

मानण्याने मुक्तीचे दार सापडते आणि माणूस आपल्या कुटुंबाचाही आधार बनतो. मानण्याने माणूस स्वतः तरतो आणि गुरू शिखांनाही तारतात; काही जण याचा अर्थ असा घेतात की गुरूंचा शीख स्वतः तरतो आणि इतरांनाही तारतो. मानणारा दारोदार मागत भटकत नाही. असे आहे ते निर्मळ नाम, जर कोणी मनापासून ते मानले तर.

पउडी 16: पंच आणि धर्मरूपी धवल

ਪੰਚ ਪਰਵਾਣ; ਪੰਚ ਪਰਧਾਨੁ ॥ਪੰਚੇ ਪਾਵਹਿ; ਦਰਗਹਿ ਮਾਨੁ ॥ਪੰਚੇ ਸੋਹਹਿ; ਦਰਿ ਰਾਜਾਨੁ ॥ਪੰਚਾ ਕਾ; ਗੁਰੁ ਏਕੁ ਧਿਆਨੁ ॥ਜੇ ਕੋ ਕਹੈ; ਕਰੈ ਵੀਚਾਰੁ ॥ਕਰਤੇ ਕੈ ਕਰਣੈ; ਨਾਹੀ ਸੁਮਾਰੁ ॥ਧੌਲੁ ਧਰਮੁ; ਦਇਆ ਕਾ ਪੂਤੁ ॥ਸੰਤੋਖੁ ਥਾਪਿ ਰਖਿਆ; ਜਿਨਿ ਸੂਤਿ ॥ਜੇ ਕੋ ਬੁਝੈ; ਹੋਵੈ ਸਚਿਆਰੁ ॥ਧਵਲੈ ਉਪਰਿ; ਕੇਤਾ ਭਾਰੁ ॥ਧਰਤੀ ਹੋਰੁ; ਪਰੈ ਹੋਰੁ ਹੋਰੁ ॥ਤਿਸ ਤੇ ਭਾਰੁ ਤਲੈ; ਕਵਣੁ ਜੋਰੁ ॥ਜੀਅ ਜਾਤਿ; ਰੰਗਾ ਕੇ ਨਾਵ ॥ਸਭਨਾ ਲਿਖਿਆ; ਵੁੜੀ ਕਲਾਮ ॥ਏਹੁ ਲੇਖਾ; ਲਿਖਿ ਜਾਣੈ ਕੋਇ ॥ਲੇਖਾ ਲਿਖਿਆ; ਕੇਤਾ ਹੋਇ ॥ਕੇਤਾ ਤਾਣੁ; ਸੁਆਲਿਹੁ ਰੂਪੁ ॥ਕੇਤੀ ਦਾਤਿ; ਜਾਣੈ ਕੌਣੁ ਕੂਤੁ ॥ਕੀਤਾ ਪਸਾਉ; ਏਕੋ ਕਵਾਉ ॥ਤਿਸ ਤੇ ਹੋਏ; ਲਖ ਦਰੀਆਉ ॥ਕੁਦਰਤਿ ਕਵਣ; ਕਹਾ ਵੀਚਾਰੁ ॥ਵਾਰਿਆ ਨ ਜਾਵਾ; ਏਕ ਵਾਰ ॥ਜੋ ਤੁਧੁ ਭਾਵੈ; ਸਾਈ ਭਲੀ ਕਾਰ ॥ਤੂ ਸਦਾ ਸਲਾਮਤਿ; ਨਿਰੰਕਾਰ ॥੧੬॥

पंच परवाण पंच परधानु ॥पंचे पावहि दरगहि मानु ॥पंचे सोहहि दरि राजानु ॥पंचा का गुरु एकु धिआनु ॥जे को कहै करै वीचारु ॥करते कै करणै नाही सुमारु ॥धौलु धरमु दइआ का पूतु ॥संतोखु थापि रखिआ जिनि सूति ॥जे को बुझै होवै सचिआरु ॥धवलै उपरि केता भारु ॥धरती होरु परै होरु होरु ॥तिस ते भारु तलै कवणु जोरु ॥जीअ जाति रंगा के नाव ॥सभना लिखिआ वुड़ी कलाम ॥एहु लेखा लिखि जाणै कोइ ॥लेखा लिखिआ केता होइ ॥केता ताणु सुआलिहु रूपु ॥केती दाति जाणै कौणु कूतु ॥कीता पसाउ एको कवाउ ॥तिस ते होए लख दरीआउ ॥कुदरति कवण कहा वीचारु ॥वारिआ न जावा एक वार ॥जो तुधु भावै साई भली कार ॥तू सदा सलामति निरंकार ॥१६॥

paṃc paravāṇ paṃc paradhānu ||paṃce pāvahi daragahi mānu ||paṃce sohahi dari rājānu ||paṃcā kā guru eku dhiānu ||je ko kahai karai vīcāru ||karate kai karaṇai nāhī sumāru ||dhaulu dharamu daiā kā pūtu ||saṃtokhu thāpi rakhiā jini sūti ||je ko bujhai hovai saciāru ||dhavalai upari ketā bhāru ||dharatī horu parai horu horu ||tis te bhāru talai kavaṇu joru ||jīa jāti raṃgā ke nāv ||sabhanā likhiā vuḍaī kalām ||ehu lekhā likhi jāṇai koi ||lekhā likhiā ketā hoi ||ketā tāṇu suālihu rūpu ||ketī dāti jāṇai kauṇu kūtu ||kītā pasāu eko kavāu ||tis te hoe lakh darīāu ||kudarati kavaṇ kahā vīcāru ||vāriā na jāvā ek vār ||jo tudhu bhāvai sāī bhalī kār ||tū sadā salāmati niraṃkār ||16||

पंच, म्हणजे जे वाहेगुरुंना मान्य आहेत, ते दरबारात सन्मान पावतात आणि एका गुरूंवर ध्यान लावतात. पृथ्वी एका बैलाने तोलून धरली आहे अशी समजूत आहे, पण येथे खरा धवल म्हणजे धर्म, जो दयेतून जन्मला आहे आणि संतोषाच्या धाग्याने पृथ्वी सांभाळतो; आणि या पृथ्वीपलीकडे आणखी कितीतरी पृथ्वी आहेत, मग त्यांना कोण तोलून धरणार? अगणित जीव, प्रकार आणि रंग त्या एकाच्या सतत चालणाऱ्या लेखणीने लिहिले आहेत, आणि त्यांचा हिशेब मांडता येत नाही. एकाच शब्दाने संपूर्ण सृष्टी पसरली आणि लाखो नद्या वाहू लागल्या; नानक म्हणतात, एकदाही तुझ्यावर ओवाळून टाकण्याइतका मी समर्थ नाही: जे तुला आवडते तेच चांगले, हे निरंकार, तू सदैव अविनाशी आहेस.

पउडी 17: अगणित भक्त

ਅਸੰਖ ਜਪ; ਅਸੰਖ ਭਾਉ ॥ਅਸੰਖ ਪੂਜਾ; ਅਸੰਖ ਤਪ ਤਾਉ ॥ਅਸੰਖ ਗਰੰਥ; ਮੁਖਿ ਵੇਦ ਪਾਠ ॥ਅਸੰਖ ਜੋਗ; ਮਨਿ ਰਹਹਿ ਉਦਾਸ ॥ਅਸੰਖ ਭਗਤ; ਗੁਣ ਗਿਆਨ ਵੀਚਾਰ ॥ਅਸੰਖ ਸਤੀ; ਅਸੰਖ ਦਾਤਾਰ ॥ਅਸੰਖ ਸੂਰ; ਮੁਹ ਭਖ ਸਾਰ ॥ਅਸੰਖ ਮੋਨਿ; ਲਿਵ ਲਾਇ ਤਾਰ ॥ਕੁਦਰਤਿ ਕਵਣ; ਕਹਾ ਵੀਚਾਰੁ ॥ਵਾਰਿਆ ਨ ਜਾਵਾ; ਏਕ ਵਾਰ ॥ਜੋ ਤੁਧੁ ਭਾਵੈ; ਸਾਈ ਭਲੀ ਕਾਰ ॥ਤੂ ਸਦਾ ਸਲਾਮਤਿ; ਨਿਰੰਕਾਰ ॥੧੭॥

असंख जप असंख भाउ ॥असंख पूजा असंख तप ताउ ॥असंख गरंथ मुखि वेद पाठ ॥असंख जोग मनि रहहि उदास ॥असंख भगत गुण गिआन वीचार ॥असंख सती असंख दातार ॥असंख सूर मुह भख सार ॥असंख मोनि लिव लाइ तार ॥कुदरति कवण कहा वीचारु ॥वारिआ न जावा एक वार ॥जो तुधु भावै साई भली कार ॥तू सदा सलामति निरंकार ॥१७॥

asaṃkh jap asaṃkh bhāu ||asaṃkh pūjā asaṃkh tap tāu ||asaṃkh garaṃth mukhi ved pāṭh ||asaṃkh jog mani rahahi udās ||asaṃkh bhagat guṇ giān vīcār ||asaṃkh satī asaṃkh dātār ||asaṃkh sūr muh bhakh sār ||asaṃkh moni liv lāi tār ||kudarati kavaṇ kahā vīcāru ||vāriā na jāvā ek vār ||jo tudhu bhāvai sāī bhalī kār ||tū sadā salāmati niraṃkār ||17||

येथून तीन पउड्या असंख, म्हणजे अगणित यांविषयी आहेत. अगणित जप आहेत आणि अगणित प्रेम, अगणित पूजा आणि तप, अगणित ग्रंथ आणि पठण, मनाने विरक्त अगणित योगी, गुणांचे चिंतन करणारे अगणित भक्त, अगणित सत्यनिष्ठ आणि दानशूर, शस्त्राला सामोरे जाणारे अगणित वीर, प्रेमात लीन अगणित मौनी. हे वर्णन करण्याचे सामर्थ्य माझ्यात कुठे? जे तुला आवडते तेच चांगले, हे निरंकार, तू सदैव अविनाशी आहेस.

पउडी 18: अगणित कुमार्गी

ਅਸੰਖ ਮੂਰਖ; ਅੰਧ ਘੋਰ ॥ਅਸੰਖ ਚੋਰ; ਹਰਾਮਖੋਰ ॥ਅਸੰਖ ਅਮਰ; ਕਰਿ ਜਾਹਿ ਜੋਰ ॥ਅਸੰਖ ਗਲਵਢ; ਹਤਿਆ ਕਮਾਹਿ ॥ਅਸੰਖ ਪਾਪੀ; ਪਾਪੁ ਕਰਿ ਜਾਹਿ ॥ਅਸੰਖ ਕੂੜਿਆਰ; ਕੂੜੇ ਫਿਰਾਹਿ ॥ਅਸੰਖ ਮਲੇਛ; ਮਲੁ ਭਖਿ ਖਾਹਿ ॥ਅਸੰਖ ਨਿੰਦਕ; ਸਿਰਿ ਕਰਹਿ ਭਾਰੁ ॥ਨਾਨਕੁ; ਨੀਚੁ ਕਹੈ ਵੀਚਾਰੁ ॥ਵਾਰਿਆ ਨ ਜਾਵਾ; ਏਕ ਵਾਰ ॥ਜੋ ਤੁਧੁ ਭਾਵੈ; ਸਾਈ ਭਲੀ ਕਾਰ ॥ਤੂ ਸਦਾ ਸਲਾਮਤਿ; ਨਿਰੰਕਾਰ ॥੧੮॥

असंख मूरख अंध घोर ॥असंख चोर हरामखोर ॥असंख अमर करि जाहि जोर ॥असंख गलवढ हतिआ कमाहि ॥असंख पापी पापु करि जाहि ॥असंख कूड़िआर कूड़े फिराहि ॥असंख मलेछ मलु भखि खाहि ॥असंख निंदक सिरि करहि भारु ॥नानकु नीचु कहै वीचारु ॥वारिआ न जावा एक वार ॥जो तुधु भावै साई भली कार ॥तू सदा सलामति निरंकार ॥१८॥

asaṃkh mūrakh aṃdh ghor ||asaṃkh cor harāmakhor ||asaṃkh amar kari jāhi jor ||asaṃkh galavaḍh hatiā kamāhi ||asaṃkh pāpī pāpu kari jāhi ||asaṃkh kūḍaiār kūḍae phirāhi ||asaṃkh malech malu bhakhi khāhi ||asaṃkh niṃdak siri karahi bhāru ||nānaku nīcu kahai vīcāru ||vāriā na jāvā ek vār ||jo tudhu bhāvai sāī bhalī kār ||tū sadā salāmati niraṃkār ||18||

सृष्टीत घोर अंधारात असलेले अगणित मूर्खही आहेत, अगणित चोर आणि हराम खाणारे, बळाने राज्य करणारे अगणित, जीव घेणारे अगणित, पाप करणारे, खोटे बोलणारे, मलिनतेत जगणारे आणि निंदा करणारे अगणित. नम्रतेने यावर विचार करताना नानक स्वतःला नीचांमध्ये गणतात. हे वर्णन करण्याचे सामर्थ्य माझ्यात कुठे? जे तुला आवडते तेच चांगले, हे निरंकार, तू सदैव अविनाशी आहेस.

पउडी 19: अगणित नावे आणि अक्षराची शक्ती

ਅਸੰਖ ਨਾਵ; ਅਸੰਖ ਥਾਵ ॥ਅਗੰਮ ਅਗੰਮ; ਅਸੰਖ ਲੋਅ ॥ਅਸੰਖ ਕਹਹਿ; ਸਿਰਿ ਭਾਰੁ ਹੋਇ ॥ਅਖਰੀ ਨਾਮੁ; ਅਖਰੀ ਸਾਲਾਹ ॥ਅਖਰੀ; ਗਿਆਨੁ ਗੀਤ ਗੁਣ ਗਾਹ ॥ਅਖਰੀ; ਲਿਖਣੁ ਬੋਲਣੁ ਬਾਣਿ ॥ਅਖਰਾ ਸਿਰਿ; ਸੰਜੋਗੁ ਵਖਾਣਿ ॥ਜਿਨਿ ਏਹਿ ਲਿਖੇ; ਤਿਸੁ ਸਿਰਿ ਨਾਹਿ ॥ਜਿਵ ਫੁਰਮਾਏ; ਤਿਵ ਤਿਵ ਪਾਹਿ ॥ਜੇਤਾ ਕੀਤਾ; ਤੇਤਾ ਨਾਉ ॥ਵਿਣੁ ਨਾਵੈ; ਨਾਹੀ ਕੋ ਥਾਉ ॥ਕੁਦਰਤਿ ਕਵਣ; ਕਹਾ ਵੀਚਾਰੁ ॥ਵਾਰਿਆ ਨ ਜਾਵਾ; ਏਕ ਵਾਰ ॥ਜੋ ਤੁਧੁ ਭਾਵੈ; ਸਾਈ ਭਲੀ ਕਾਰ ॥ਤੂ ਸਦਾ ਸਲਾਮਤਿ; ਨਿਰੰਕਾਰ ॥੧੯॥

असंख नाव असंख थाव ॥अगंम अगंम असंख लोअ ॥असंख कहहि सिरि भारु होइ ॥अखरी नामु अखरी सालाह ॥अखरी गिआनु गीत गुण गाह ॥अखरी लिखणु बोलणु बाणि ॥अखरा सिरि संजोगु वखाणि ॥जिनि एहि लिखे तिसु सिरि नाहि ॥जिव फुरमाए तिव तिव पाहि ॥जेता कीता तेता नाउ ॥विणु नावै नाही को थाउ ॥कुदरति कवण कहा वीचारु ॥वारिआ न जावा एक वार ॥जो तुधु भावै साई भली कार ॥तू सदा सलामति निरंकार ॥१९॥

asaṃkh nāv asaṃkh thāv ||agaṃm agaṃm asaṃkh loa ||asaṃkh kahahi siri bhāru hoi ||akharī nāmu akharī sālāh ||akharī giānu gīt guṇ gāh ||akharī likhaṇu bolaṇu bāṇi ||akharā siri saṃjogu vakhāṇi ||jini ehi likhe tisu siri nāhi ||jiv phuramāe tiv tiv pāhi ||jetā kītā tetā nāu ||viṇu nāvai nāhī ko thāu ||kudarati kavaṇ kahā vīcāru ||vāriā na jāvā ek vār ||jo tudhu bhāvai sāī bhalī kār ||tū sadā salāmati niraṃkār ||19||

अगणित नावे आहेत, अगणित स्थाने, आवाक्याबाहेरचे लोक; 'अगणित' म्हणणेही डोक्यावरचे ओझे आहे. तरीही अक्षरांमुळेच नाम घेतले जाते, गुणगान होते, ज्ञान मिळते, गीते गायली जातात, लिहिले आणि बोलले जाते, आणि अक्षरांनीच कपाळावर भाग्य लिहिले जाते; पण ज्याने हे लिहिले त्याच्यावर कोणताही लेख नाही. तो जसा हुकम करतो तसे मिळते; सारी रचना त्याच्या नामाचेच रूप आहे, आणि नामाविना कोणतीही जागा नाही. जे तुला आवडते तेच चांगले, हे निरंकार, तू सदैव अविनाशी आहेस.

पउडी 20: मनाची धुलाई

ਭਰੀਐ ਹਥੁ ਪੈਰੁ; ਤਨੁ ਦੇਹ ॥ਪਾਣੀ ਧੋਤੈ; ਉਤਰਸੁ ਖੇਹ ॥ਮੂਤ ਪਲੀਤੀ; ਕਪੜੁ ਹੋਇ ॥ਦੇ ਸਾਬੂਣੁ; ਲਈਐ ਓਹੁ ਧੋਇ ॥ਭਰੀਐ ਮਤਿ; ਪਾਪਾ ਕੈ ਸੰਗਿ ॥ਓਹੁ ਧੋਪੈ; ਨਾਵੈ ਕੈ ਰੰਗਿ ॥ਪੁੰਨੀ ਪਾਪੀ; ਆਖਣੁ ਨਾਹਿ ॥ਕਰਿ ਕਰਿ ਕਰਣਾ; ਲਿਖਿ ਲੈ ਜਾਹੁ ॥ਆਪੇ ਬੀਜਿ; ਆਪੇ ਹੀ ਖਾਹੁ ॥ਨਾਨਕ; ਹੁਕਮੀ ਆਵਹੁ ਜਾਹੁ ॥੨੦॥

भरीऐ हथु पैरु तनु देह ॥पाणी धोतै उतरसु खेह ॥मूत पलीती कपड़ु होइ ॥दे साबूणु लईऐ ओहु धोइ ॥भरीऐ मति पापा कै संगि ॥ओहु धोपै नावै कै रंगि ॥पुंनी पापी आखणु नाहि ॥करि करि करणा लिखि लै जाहु ॥आपे बीजि आपे ही खाहु ॥नानक हुकमी आवहु जाहु ॥२०॥

bharīai hathu pairu tanu deh ||pāṇī dhotai utarasu kheh ||mūt palītī kapaḍau hoi ||de sābūṇu laīai ohu dhoi ||bharīai mati pāpā kai saṃgi ||ohu dhopai nāvai kai raṃgi ||puṃnī pāpī ākhaṇu nāhi ||kari kari karaṇā likhi lai jāhu ||āpe bīji āpe hī khāhu ||nānak hukamī āvahu jāhu ||20||

हात, पाय आणि देह धुळीने माखले की पाण्याने धुऊन स्वच्छ होतात; कपडा मळला की साबणाने धुतला जातो. मन पापांनी मळले की ते नामाच्या प्रेमाने धुतले जाते. पुण्यवान किंवा पापी असणे ही केवळ बोलण्याची गोष्ट नाही: केलेली कर्मे नोंदवली जातात आणि सोबत जातात. जसे पेरतो तसेच उगवते, आणि नानक म्हणतात की हुकमानेच येणे-जाणे होते.

पउडी 21: सृष्टी केव्हा घडली?

ਤੀਰਥੁ ਤਪੁ; ਦਇਆ ਦਤੁ ਦਾਨੁ ॥ਜੇ ਕੋ ਪਾਵੈ; ਤਿਲ ਕਾ ਮਾਨੁ ॥ਸੁਣਿਆ ਮੰਨਿਆ; ਮਨਿ ਕੀਤਾ ਭਾਉ ॥ਅੰਤਰਗਤਿ; ਤੀਰਥਿ ਮਲਿ ਨਾਉ ॥ਸਭਿ ਗੁਣ ਤੇਰੇ; ਮੈ ਨਾਹੀ ਕੋਇ ॥ਵਿਣੁ ਗੁਣ ਕੀਤੇ; ਭਗਤਿ ਨ ਹੋਇ ॥ਸੁਅਸਤਿ ਆਥਿ; ਬਾਣੀ ਬਰਮਾਉ ॥ਸਤਿ ਸੁਹਾਣੁ; ਸਦਾ ਮਨਿ ਚਾਉ ॥ਕਵਣੁ ਸੁ ਵੇਲਾ, ਵਖਤੁ ਕਵਣੁ; ਕਵਣ ਥਿਤਿ, ਕਵਣੁ ਵਾਰੁ ॥ਕਵਣਿ ਸਿ ਰੁਤੀ. ਮਾਹੁ ਕਵਣੁ; ਜਿਤੁ ਹੋਆ ਆਕਾਰੁ ॥ਵੇਲ. ਨ ਪਾਈਆ ਪੰਡਤੀ; ਜਿ ਹੋਵੈ ਲੇਖੁ ਪੁਰਾਣੁ ॥ਵਖਤੁ. ਨ ਪਾਇਓ ਕਾਦੀਆ; ਜਿ ਲਿਖਨਿ ਲੇਖੁ ਕੁਰਾਣੁ ॥ਥਿਤਿ ਵਾਰੁ ਨਾ ਜੋਗੀ ਜਾਣੈ; ਰੁਤਿ ਮਾਹੁ ਨਾ ਕੋਈ ॥ਜਾ ਕਰਤਾ, ਸਿਰਠੀ ਕਉ ਸਾਜੇ; ਆਪੇ ਜਾਣੈ ਸੋਈ ॥ਕਿਵ ਕਰਿ ਆਖਾ, ਕਿਵ ਸਾਲਾਹੀ; ਕਿਉ ਵਰਨੀ. ਕਿਵ ਜਾਣਾ ॥ਨਾਨਕ. ਆਖਣਿ ਸਭੁ ਕੋ ਆਖੈ; ਇਕ ਦੂ ਇਕੁ, ਸਿਆਣਾ ॥ਵਡਾ ਸਾਹਿਬੁ, ਵਡੀ ਨਾਈ; ਕੀਤਾ ਜਾ ਕਾ ਹੋਵੈ ॥ਨਾਨਕ. ਜੇ ਕੋ ਆਪੌ ਜਾਣੈ; ਅਗੈ ਗਇਆ ਨ ਸੋਹੈ ॥੨੧॥

तीरथु तपु दइआ दतु दानु ॥जे को पावै तिल का मानु ॥सुणिआ मंनिआ मनि कीता भाउ ॥अंतरगति तीरथि मलि नाउ ॥सभि गुण तेरे मै नाही कोइ ॥विणु गुण कीते भगति न होइ ॥सुअसति आथि बाणी बरमाउ ॥सति सुहाणु सदा मनि चाउ ॥कवणु सु वेला वखतु कवणु कवण थिति कवणु वारु ॥कवणि सि रुती माहु कवणु जितु होआ आकारु ॥वेल न पाईआ पंडती जि होवै लेखु पुराणु ॥वखतु न पाइओ कादीआ जि लिखनि लेखु कुराणु ॥थिति वारु ना जोगी जाणै रुति माहु ना कोई ॥जा करता सिरठी कउ साजे आपे जाणै सोई ॥किव करि आखा किव सालाही किउ वरनी किव जाणा ॥नानक आखणि सभु को आखै इक दू इकु सिआणा ॥वडा साहिबु वडी नाई कीता जा का होवै ॥नानक जे को आपौ जाणै अगै गइआ न सोहै ॥२१॥

tīrathu tapu daiā datu dānu ||je ko pāvai til kā mānu ||suṇiā maṃniā mani kītā bhāu ||aṃtaragati tīrathi mali nāu ||sabhi guṇ tere mai nāhī koi ||viṇu guṇ kīte bhagati na hoi ||suasati āthi bāṇī baramāu ||sati suhāṇu sadā mani cāu ||kavaṇu su velā vakhatu kavaṇu kavaṇ thiti kavaṇu vāru ||kavaṇi si rutī māhu kavaṇu jitu hoā ākāru ||vel na pāīā paṃḍatī ji hovai lekhu purāṇu ||vakhatu na pāio kādīā ji likhani lekhu kurāṇu ||thiti vāru nā jogī jāṇai ruti māhu nā koī ||jā karatā siraṭhī kau sāje āpe jāṇai soī ||kiv kari ākhā kiv sālāhī kiu varanī kiv jāṇā ||nānak ākhaṇi sabhu ko ākhai ik dū iku siāṇā ||vaḍā sāhibu vaḍī nāī kītā jā kā hovai ||nānak je ko āpau jāṇai agai gaiā na sohai ||21||

तीर्थ, तप, दया आणि दान यांनी तिळाइतकाच मान मिळतो; जो नाम ऐकतो, मानतो आणि मनात प्रेम ठेवतो, तो अंतरीच्या तीर्थात स्नान करतो. सर्व गुण त्याचेच आहेत, गुणांविना भक्ती होत नाही; मग पउडी त्याला नमन करते आणि त्याला बाणी आणि निर्माता म्हणते (काही जण ही ओळ त्याला माया, बाणी आणि ब्रह्मा यांचा उगम म्हणून केलेले नमन असे वाचतात). ती विचारते की सृष्टी घडली तेव्हाचा काळ, तिथी, वार, ऋतू आणि महिना कोणता होता: पंडितांना तो सापडला नाही, नाहीतर पुराणांत लिहिलेला असता; काझींना सापडला नाही, नाहीतर कुराणात लिहिलेला असता; योग्यांनाही तो ठाऊक नाही; ज्या करत्याने ती घडवली तोच जाणतो. सर्वजण त्याचे वर्णन करतात, प्रत्येकजण स्वतःला दुसऱ्यापेक्षा शहाणा मानतो, पण मालक महान आहे, त्याचे नाम महान आहे, आणि जे घडते ते त्याचेच केलेले असते; नानक म्हणतात की जो स्वतःला काहीतरी समजतो तो पुढे शोभा पावत नाही.

पउडी 22: लोकांपलीकडे लोक

ਪਾਤਾਲਾ ਪਾਤਾਲ ਲਖ; ਆਗਾਸਾ ਆਗਾਸ ॥ਓੜਕ ਓੜਕ ਭਾਲਿ ਥਕੇ; ਵੇਦ ਕਹਨਿ ਇਕ ਵਾਤ ॥ਸਹਸ ਅਠਾਰਹ ਕਹਨਿ ਕਤੇਬਾ; ਅਸੁਲੂ ਇਕੁ ਧਾਤੁ ॥ਲੇਖਾ ਹੋਇ ਤ ਲਿਖੀਐ; ਲੇਖੈ ਹੋਇ ਵਿਣਾਸੁ ॥ਨਾਨਕ. ਵਡਾ ਆਖੀਐ; ਆਪੇ ਜਾਣੈ ਆਪੁ ॥੨੨॥

पाताला पाताल लख आगासा आगास ॥ओड़क ओड़क भालि थके वेद कहनि इक वात ॥सहस अठारह कहनि कतेबा असुलू इकु धातु ॥लेखा होइ त लिखीऐ लेखै होइ विणासु ॥नानक वडा आखीऐ आपे जाणै आपु ॥२२॥

pātālā pātāl lakh āgāsā āgās ||oḍak oḍak bhāli thake ved kahani ik vāt ||sahas aṭhārah kahani katebā asulū iku dhātu ||lekhā hoi ta likhīai lekhai hoi viṇāsu ||nānak vaḍā ākhīai āpe jāṇai āpu ||22||

पाताळांखाली पाताळ आहेत, आणि आकाशांपलीकडे लाखो आकाश. शोधणारे सीमा शोधून थकले, आणि वेद एकमुखाने सांगतात की अंत सापडत नाही; कतेब (सेमिटिक ग्रंथ) अठरा हजार लोकांविषयी सांगतात, पण खरे तर मूळ एकच आहे. ते लिहिता आले असते तर लिहिले गेले असते, पण हिशेब संपण्यापूर्वीच लिहिणारा संपून जातो. नानक म्हणतात: त्याला महान म्हणा; तोच स्वतःला जाणतो.

पउडी 23: नदी आणि सागर

ਸਾਲਾਹੀ ਸਾਲਾਹਿ; ਏਤੀ ਸੁਰਤਿ ਨ ਪਾਈਆ ॥ਨਦੀਆ ਅਤੈ ਵਾਹ; ਪਵਹਿ ਸਮੁੰਦਿ, ਨ ਜਾਣੀਅਹਿ ॥ਸਮੁੰਦ ਸਾਹ ਸੁਲਤਾਨ; ਗਿਰਹਾ ਸੇਤੀ ਮਾਲੁ ਧਨੁ ॥ਕੀੜੀ ਤੁਲਿ ਨ ਹੋਵਨੀ; ਜੇ ਤਿਸੁ, ਮਨਹੁ ਨ ਵੀਸਰਹਿ ॥੨੩॥

सालाही सालाहि एती सुरति न पाईआ ॥नदीआ अतै वाह पवहि समुंदि न जाणीअहि ॥समुंद साह सुलतान गिरहा सेती मालु धनु ॥कीड़ी तुलि न होवनी जे तिसु मनहु न वीसरहि ॥२३॥

sālāhī sālāhi etī surati na pāīā ||nadīā atai vāh pavahi samuṃdi na jāṇīahi ||samuṃd sāh sulatān girahā setī mālu dhanu ||kīḍaī tuli na hovanī je tisu manahu na vīsarahi ||23||

गुणगान करणारे गुणगान करत राहतात, तरी तो किती महान आहे हे त्यांना उमजत नाही, जसे नद्या आणि ओढे सागरात मिळतात पण त्याची विशालता जाणत नाहीत. सागराएवढी संपत्ती आणि डोंगराएवढे धन असलेले राजे आणि बादशहाही त्या मुंगीची बरोबरी करू शकत नाहीत, जिच्या मनातून तो कधीच विसरत नाही.

पउडी 24: अंत नाही

ਅੰਤੁ ਨ. ਸਿਫਤੀ; ਕਹਣਿ. ਨ ਅੰਤੁ ॥ਅੰਤੁ ਨ. ਕਰਣੈ; ਦੇਣਿ. ਨ ਅੰਤੁ ॥ਅੰਤੁ ਨ. ਵੇਖਣਿ; ਸੁਣਣਿ. ਨ ਅੰਤੁ ॥ਅੰਤੁ ਨ ਜਾਪੈ; ਕਿਆ ਮਨਿ ਮੰਤੁ ॥ਅੰਤੁ ਨ ਜਾਪੈ; ਕੀਤਾ ਆਕਾਰੁ ॥ਅੰਤੁ ਨ ਜਾਪੈ ਪਾਰਾਵਾਰੁ ॥ਅੰਤ ਕਾਰਣਿ; ਕੇਤੇ ਬਿਲਲਾਹਿ ॥ਤਾ ਕੇ ਅੰਤ; ਨ ਪਾਏ ਜਾਹਿ ॥ਏਹੁ ਅੰਤੁ; ਨ ਜਾਣੈ ਕੋਇ ॥ਬਹੁਤਾ ਕਹੀਐ; ਬਹੁਤਾ ਹੋਇ ॥ਵਡਾ ਸਾਹਿਬੁ; ਊਚਾ ਥਾਉ ॥ਊਚੇ ਉਪਰਿ; ਊਚਾ ਨਾਉ ॥ਏਵਡੁ ਊਚਾ; ਹੋਵੈ ਕੋਇ ॥ਤਿਸੁ ਊਚੇ ਕਉ; ਜਾਣੈ ਸੋਇ ॥ਜੇਵਡੁ ਆਪਿ; ਜਾਣੈ ਆਪਿ ਆਪਿ ॥ਨਾਨਕ ਨਦਰੀ; ਕਰਮੀ ਦਾਤਿ ॥੨੪॥

अंतु न सिफती कहणि न अंतु ॥अंतु न करणै देणि न अंतु ॥अंतु न वेखणि सुणणि न अंतु ॥अंतु न जापै किआ मनि मंतु ॥अंतु न जापै कीता आकारु ॥अंतु न जापै पारावारु ॥अंत कारणि केते बिललाहि ॥ता के अंत न पाए जाहि ॥एहु अंतु न जाणै कोइ ॥बहुता कहीऐ बहुता होइ ॥वडा साहिबु ऊचा थाउ ॥ऊचे उपरि ऊचा नाउ ॥एवडु ऊचा होवै कोइ ॥तिसु ऊचे कउ जाणै सोइ ॥जेवडु आपि जाणै आपि आपि ॥नानक नदरी करमी दाति ॥२४॥

aṃtu na siphatī kahaṇi na aṃtu ||aṃtu na karaṇai deṇi na aṃtu ||aṃtu na vekhaṇi suṇaṇi na aṃtu ||aṃtu na jāpai kiā mani maṃtu ||aṃtu na jāpai kītā ākāru ||aṃtu na jāpai pārāvāru ||aṃt kāraṇi kete bilalāhi ||tā ke aṃt na pāe jāhi ||ehu aṃtu na jāṇai koi ||bahutā kahīai bahutā hoi ||vaḍā sāhibu ūcā thāu ||ūce upari ūcā nāu ||evaḍu ūcā hovai koi ||tisu ūce kau jāṇai soi ||jevaḍu āpi jāṇai āpi āpi ||nānak nadarī karamī dāti ||24||

त्याच्या गुणांना अंत नाही, ते सांगण्याला अंत नाही, त्याच्या करण्याला आणि देण्याला अंत नाही, पाहण्या-ऐकण्याला अंत नाही, त्याच्या मनाच्या रहस्याला आणि सृष्टीच्या सीमांना अंत नाही. अनेक जण त्याची सीमा जाणण्यासाठी तळमळतात, पण कोणालाही ती सापडत नाही; जितके सांगावे तितके अधिक उरते. मालक महान आहे, त्याचे स्थान उंच आहे, त्याचे नाम उंचाहून उंच आहे; तितकाच महान आणि उंच कोणी असेल तरच तो त्याला जाणेल. तो किती महान आहे हे तोच जाणतो; नानक म्हणतात की प्रत्येक देणगी त्याच्या नदरने मिळते.

पउडी 25: महान दाता

ਬਹੁਤਾ ਕਰਮੁ; ਲਿਖਿਆ ਨਾ ਜਾਇ ॥ਵਡਾ ਦਾਤਾ; ਤਿਲੁ ਨ ਤਮਾਇ ॥ਕੇਤੇ ਮੰਗਹਿ; ਜੋਧ ਅਪਾਰ ॥ਕੇਤਿਆ ਗਣਤ; ਨਹੀ ਵੀਚਾਰੁ ॥ਕੇਤੇ; ਖਪਿ ਤੁਟਹਿ ਵੇਕਾਰ ॥ਕੇਤੇ; ਲੈ ਲੈ ਮੁਕਰੁ ਪਾਹਿ ॥ਕੇਤੇ ਮੂਰਖ; ਖਾਹੀ ਖਾਹਿ ॥ਕੇਤਿਆ; ਦੂਖ ਭੂਖ ਸਦ ਮਾਰ ॥ਏਹਿ ਭਿ ਦਾਤਿ ਤੇਰੀ; ਦਾਤਾਰ ॥ਬੰਦਿ ਖਲਾਸੀ; ਭਾਣੈ ਹੋਇ ॥ਹੋਰੁ; ਆਖਿ ਨ ਸਕੈ ਕੋਇ ॥ਜੇ ਕੋ ਖਾਇਕੁ; ਆਖਣਿ ਪਾਇ ॥ਓਹੁ ਜਾਣੈ; ਜੇਤੀਆ ਮੁਹਿ ਖਾਇ ॥ਆਪੇ ਜਾਣੈ; ਆਪੇ ਦੇਇ ॥ਆਖਹਿ; ਸਿ ਭਿ ਕੇਈ ਕੇਇ ॥ਜਿਸ ਨੋ ਬਖਸੇ; ਸਿਫਤਿ ਸਾਲਾਹ ॥ਨਾਨਕ; ਪਾਤਿਸਾਹੀ ਪਾਤਿਸਾਹੁ ॥੨੫॥

बहुता करमु लिखिआ ना जाइ ॥वडा दाता तिलु न तमाइ ॥केते मंगहि जोध अपार ॥केतिआ गणत नही वीचारु ॥केते खपि तुटहि वेकार ॥केते लै लै मुकरु पाहि ॥केते मूरख खाही खाहि ॥केतिआ दूख भूख सद मार ॥एहि भि दाति तेरी दातार ॥बंदि खलासी भाणै होइ ॥होरु आखि न सकै कोइ ॥जे को खाइकु आखणि पाइ ॥ओहु जाणै जेतीआ मुहि खाइ ॥आपे जाणै आपे देइ ॥आखहि सि भि केई केइ ॥जिस नो बखसे सिफति सालाह ॥नानक पातिसाही पातिसाहु ॥२५॥

bahutā karamu likhiā nā jāi ||vaḍā dātā tilu na tamāi ||kete maṃgahi jodh apār ||ketiā gaṇat nahī vīcāru ||kete khapi tuṭahi vekār ||kete lai lai mukaru pāhi ||kete mūrakh khāhī khāhi ||ketiā dūkh bhūkh sad mār ||ehi bhi dāti terī dātār ||baṃdi khalāsī bhāṇai hoi ||horu ākhi na sakai koi ||je ko khāiku ākhaṇi pāi ||ohu jāṇai jetīā muhi khāi ||āpe jāṇai āpe dei ||ākhahi si bhi keī kei ||jis no bakhase siphati sālāh ||nānak pātisāhī pātisāhu ||25||

त्याची कृपा इतकी मोठी आहे की ती लिहिता येत नाही; तो महान दाता आहे, त्याच्यात तिळमात्रही लोभ नाही. अगणित योद्धे त्याच्या दारी मागतात, अनेकजण विकारांत झिजून जातात, अनेकजण घेऊनही नाकारतात, अनेक मूर्ख नुसते उपभोगत राहतात, आणि अनेकजण दुःख, भूक आणि मार सोसतात; नानक म्हणतात, याही तुझ्याच देणग्या आहेत. बंधनातून सुटका तुझ्या इच्छेने होते, आणि दुसऱ्या कोणाचे काही चालत नाही; जो मूर्ख वेगळे काही म्हणेल त्याला ठोकरा खाऊन कळेल. तो जाणतो आणि देतो, पण फार थोडे लोक हे मान्य करतात; नानक म्हणतात की ज्याला त्याचे गुणगान करण्याची देणगी मिळाली, तो राजांचा राजा आहे.

पउडी 26: अमूल्य

ਅਮੁਲ ਗੁਣ; ਅਮੁਲ ਵਾਪਾਰ ॥ਅਮੁਲ ਵਾਪਾਰੀਏ; ਅਮੁਲ ਭੰਡਾਰ ॥ਅਮੁਲ ਆਵਹਿ; ਅਮੁਲ ਲੈ ਜਾਹਿ ॥ਅਮੁਲ ਭਾਇ; ਅਮੁਲਾ ਸਮਾਹਿ ॥ਅਮੁਲੁ ਧਰਮੁ; ਅਮੁਲੁ ਦੀਬਾਣੁ ॥ਅਮੁਲੁ ਤੁਲੁ; ਅਮੁਲੁ ਪਰਵਾਣੁ ॥ਅਮੁਲੁ ਬਖਸੀਸ; ਅਮੁਲੁ ਨੀਸਾਣੁ ॥ਅਮੁਲੁ ਕਰਮੁ; ਅਮੁਲੁ ਫੁਰਮਾਣੁ ॥ਅਮੁਲੋ ਅਮੁਲੁ; ਆਖਿਆ ਨ ਜਾਇ ॥ਆਖਿ ਆਖਿ; ਰਹੇ ਲਿਵ ਲਾਇ ॥ਆਖਹਿ ਵੇਦ; ਪਾਠ ਪੁਰਾਣ ॥ਆਖਹਿ; ਪੜੇ ਕਰਹਿ ਵਖਿਆਣ ॥ਆਖਹਿ ਬਰਮੇ; ਆਖਹਿ ਇੰਦ ॥ਆਖਹਿ ਗੋਪੀ; ਤੈ ਗੋਵਿੰਦ ॥ਆਖਹਿ ਈਸਰ; ਆਖਹਿ ਸਿਧ ॥ਆਖਹਿ; ਕੇਤੇ ਕੀਤੇ ਬੁਧ ॥ਆਖਹਿ ਦਾਨਵ; ਆਖਹਿ ਦੇਵ ॥ਆਖਹਿ ਸੁਰਿ ਨਰ; ਮੁਨਿ ਜਨ ਸੇਵ ॥ਕੇਤੇ ਆਖਹਿ; ਆਖਣਿ ਪਾਹਿ ॥ਕੇਤੇ ਕਹਿ ਕਹਿ; ਉਠਿ ਉਠਿ ਜਾਹਿ ॥ਏਤੇ ਕੀਤੇ; ਹੋਰਿ ਕਰੇਹਿ ॥ਤਾ. ਆਖਿ ਨ ਸਕਹਿ; ਕੇਈ ਕੇਇ ॥ਜੇਵਡੁ ਭਾਵੈ; ਤੇਵਡੁ ਹੋਇ ॥ਨਾਨਕ ਜਾਣੈ; ਸਾਚਾ ਸੋਇ ॥ਜੇ ਕੋ ਆਖੈ; ਬੋਲੁਵਿਗਾੜੁ ॥ਤਾ ਲਿਖੀਐ; ਸਿਰਿ ਗਾਵਾਰਾ ਗਾਵਾਰੁ ॥੨੬॥

अमुल गुण अमुल वापार ॥अमुल वापारीए अमुल भंडार ॥अमुल आवहि अमुल लै जाहि ॥अमुल भाइ अमुला समाहि ॥अमुलु धरमु अमुलु दीबाणु ॥अमुलु तुलु अमुलु परवाणु ॥अमुलु बखसीस अमुलु नीसाणु ॥अमुलु करमु अमुलु फुरमाणु ॥अमुलो अमुलु आखिआ न जाइ ॥आखि आखि रहे लिव लाइ ॥आखहि वेद पाठ पुराण ॥आखहि पड़े करहि वखिआण ॥आखहि बरमे आखहि इंद ॥आखहि गोपी तै गोविंद ॥आखहि ईसर आखहि सिध ॥आखहि केते कीते बुध ॥आखहि दानव आखहि देव ॥आखहि सुरि नर मुनि जन सेव ॥केते आखहि आखणि पाहि ॥केते कहि कहि उठि उठि जाहि ॥एते कीते होरि करेहि ॥ता आखि न सकहि केई केइ ॥जेवडु भावै तेवडु होइ ॥नानक जाणै साचा सोइ ॥जे को आखै बोलुविगाड़ु ॥ता लिखीऐ सिरि गावारा गावारु ॥२६॥

amul guṇ amul vāpār ||amul vāpārīe amul bhaṃḍār ||amul āvahi amul lai jāhi ||amul bhāi amulā samāhi ||amulu dharamu amulu dībāṇu ||amulu tulu amulu paravāṇu ||amulu bakhasīs amulu nīsāṇu ||amulu karamu amulu phuramāṇu ||amulo amulu ākhiā na jāi ||ākhi ākhi rahe liv lāi ||ākhahi ved pāṭh purāṇ ||ākhahi paḍae karahi vakhiāṇ ||ākhahi barame ākhahi iṃd ||ākhahi gopī tai goviṃd ||ākhahi īsar ākhahi sidh ||ākhahi kete kīte budh ||ākhahi dānav ākhahi dev ||ākhahi suri nar muni jan sev ||kete ākhahi ākhaṇi pāhi ||kete kahi kahi uṭhi uṭhi jāhi ||ete kīte hori karehi ||tā ākhi na sakahi keī kei ||jevaḍu bhāvai tevaḍu hoi ||nānak jāṇai sācā soi ||je ko ākhai boluvigāḍau ||tā likhīai siri gāvārā gāvāru ||26||

त्याचे गुण अमूल्य आहेत, त्याचा व्यापार, व्यापारी आणि भांडार अमूल्य आहेत; जे येतात आणि जे घेऊन जातात ते अमूल्य आहेत; प्रेम आणि त्यात लीन होणे अमूल्य आहे; त्याचा धर्म, दरबार, तराजू आणि वजने अमूल्य आहेत; त्याच्या देणग्या, त्याच्या कृपेची खूण आणि त्याचा हुकम अमूल्य आहे. हे सर्व कोणत्याही मोलापलीकडे आहे आणि सांगण्यापलीकडे आहे, तरीही जे याचे वर्णन करत राहतात ते प्रेमात लीन राहतात. वेद, पुराणे, विद्वान, देव, सिद्ध, मुनी, दैत्य आणि मानव सर्वजण त्याच्याविषयी बोलतात, अनेकांनी प्रयत्न करून सोडून दिले, आणि तितकेच आणखी निर्माण केले तरी ते वर्णन करू शकणार नाहीत; त्याला हवे तितका तो महान आहे. नानक म्हणतात की तो सत्यच जाणतो, आणि जो त्याचे वर्णन करण्याचा दावा करतो तो मूर्खांमधील महामूर्ख म्हणून लिहिला जातो.

पउडी 28: अंतरीचा योगी (1)

ਮੁੰਦਾ ਸੰਤੋਖੁ, ਸਰਮੁ ਪਤੁ ਝੋਲੀ; ਧਿਆਨ ਕੀ. ਕਰਹਿ ਬਿਭੂਤਿ ॥ਖਿੰਥਾ, ਕਾਲੁ ਕੁਆਰੀ ਕਾਇਆ; ਜੁਗਤਿ ਡੰਡਾ ਪਰਤੀਤਿ ॥ਆਈ ਪੰਥੀ ਸਗਲ ਜਮਾਤੀ; ਮਨਿ ਜੀਤੈ ਜਗੁ ਜੀਤੁ ॥ਆਦੇਸੁ; ਤਿਸੈ ਆਦੇਸੁ ॥ਆਦਿ ਅਨੀਲੁ. ਅਨਾਦਿ ਅਨਾਹਤਿ; ਜੁਗੁ ਜੁਗੁ ਏਕੋ ਵੇਸੁ ॥੨੮॥

मुंदा संतोखु सरमु पतु झोली धिआन की करहि बिभूति ॥खिंथा कालु कुआरी काइआ जुगति डंडा परतीति ॥आई पंथी सगल जमाती मनि जीतै जगु जीतु ॥आदेसु तिसै आदेसु ॥आदि अनीलु अनादि अनाहति जुगु जुगु एको वेसु ॥२८॥

muṃdā saṃtokhu saramu patu jholī dhiān kī karahi bibhūti ||khiṃthā kālu kuārī kāiā jugati ḍaṃḍā paratīti ||āī paṃthī sagal jamātī mani jītai jagu jītu ||ādesu tisai ādesu ||ādi anīlu anādi anāhati jugu jugu eko vesu ||28||

त्या काळातील योग्यांना उद्देशून ही पउडी त्यांच्या बाह्य चिन्हांना अंतरीच्या गुणांत बदलते. संतोषाला आपली कुंडले करा, लज्जेला (काही जण याचा अर्थ प्रामाणिक परिश्रम घेतात) आपले भिक्षापात्र आणि झोळी, आणि ध्यानाला आपली विभूती; मृत्यूच्या स्मरणाला आपली गोधडी करा, शुद्ध देहाला आपली युक्ती, आणि त्याच्यावरील श्रद्धेला आपला दंड. संपूर्ण मानवतेशी बंधुभावाला आपला सर्वोच्च पंथ करा, कारण मन जिंकले की जग जिंकले. पउडी त्या एकाला नमन करून संपते: आदेश त्याला, जो आदी आहे, निर्मळ आहे, अनादी आहे, अविनाशी आहे, आणि युगानुयुगे एकाच रूपात आहे.

पउडी 29: अंतरीचा योगी (2)

ਭੁਗਤਿ ਗਿਆਨੁ, ਦਇਆ ਭੰਡਾਰਣਿ; ਘਟਿ ਘਟਿ ਵਾਜਹਿ ਨਾਦ ॥ਆਪਿ ਨਾਥੁ, ਨਾਥੀ ਸਭ ਜਾ ਕੀ; ਰਿਧਿ ਸਿਧਿ ਅਵਰਾ ਸਾਦ ॥ਸੰਜੋਗੁ ਵਿਜੋਗੁ ਦੁਇ, ਕਾਰ ਚਲਾਵਹਿ; ਲੇਖੇ ਆਵਹਿ ਭਾਗ ॥ਆਦੇਸੁ; ਤਿਸੈ ਆਦੇਸੁ ॥ਆਦਿ ਅਨੀਲੁ. ਅਨਾਦਿ ਅਨਾਹਤਿ; ਜੁਗੁ ਜੁਗੁ ਏਕੋ ਵੇਸੁ ॥੨੯॥

भुगति गिआनु दइआ भंडारणि घटि घटि वाजहि नाद ॥आपि नाथु नाथी सभ जा की रिधि सिधि अवरा साद ॥संजोगु विजोगु दुइ कार चलावहि लेखे आवहि भाग ॥आदेसु तिसै आदेसु ॥आदि अनीलु अनादि अनाहति जुगु जुगु एको वेसु ॥२९॥

bhugati giānu daiā bhaṃḍāraṇi ghaṭi ghaṭi vājahi nād ||āpi nāthu nāthī sabh jā kī ridhi sidhi avarā sād ||saṃjogu vijogu dui kār calāvahi lekhe āvahi bhāg ||ādesu tisai ādesu ||ādi anīlu anādi anāhati jugu jugu eko vesu ||29||

दिव्य ज्ञानाला आपले भोजन करा आणि दयेला ते वाढणारी भांडारीण, आणि प्रत्येक हृदयात वाजणारा नाद ऐका. तोच खरा नाथ आहे ज्याच्या हाती सर्वांची दोरी आहे, तर ऋद्धी-सिद्धी हे वेगळे स्वाद आहेत जे मार्गापासून भटकवतात. संयोग आणि वियोग मिळून जग चालवतात, आणि प्रत्येकाला हिशेबानुसार आपला वाटा मिळतो. पउडी पुन्हा त्याच नमनाने संपते: आदेश त्याला, जो आदी, निर्मळ, अनादी, अविनाशी आहे आणि युगानुयुगे एकाच रूपात आहे.

पउडी 30: तिघांमागचा तो एक

ਏਕਾ ਮਾਈ. ਜੁਗਤਿ ਵਿਆਈ; ਤਿਨਿ ਚੇਲੇ ਪਰਵਾਣੁ ॥ਇਕੁ ਸੰਸਾਰੀ. ਇਕੁ ਭੰਡਾਰੀ; ਇਕੁ ਲਾਏ ਦੀਬਾਣੁ ॥ਜਿਵ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ. ਤਿਵੈ ਚਲਾਵੈ; ਜਿਵ ਹੋਵੈ ਫੁਰਮਾਣੁ ॥ਓਹੁ ਵੇਖੈ, ਓਨਾ ਨਦਰਿ ਨ ਆਵੈ; ਬਹੁਤਾ ਏਹੁ ਵਿਡਾਣੁ ॥ਆਦੇਸੁ; ਤਿਸੈ ਆਦੇਸੁ ॥ਆਦਿ ਅਨੀਲੁ. ਅਨਾਦਿ ਅਨਾਹਤਿ; ਜੁਗੁ ਜੁਗੁ ਏਕੋ ਵੇਸੁ ॥੩੦॥

एका माई जुगति विआई तिनि चेले परवाणु ॥इकु संसारी इकु भंडारी इकु लाए दीबाणु ॥जिव तिसु भावै तिवै चलावै जिव होवै फुरमाणु ॥ओहु वेखै ओना नदरि न आवै बहुता एहु विडाणु ॥आदेसु तिसै आदेसु ॥आदि अनीलु अनादि अनाहति जुगु जुगु एको वेसु ॥३०॥

ekā māī jugati viāī tini cele paravāṇu ||iku saṃsārī iku bhaṃḍārī iku lāe dībāṇu ||jiv tisu bhāvai tivai calāvai jiv hovai phuramāṇu ||ohu vekhai onā nadari na āvai bahutā ehu viḍāṇu ||ādesu tisai ādesu ||ādi anīlu anādi anāhati jugu jugu eko vesu ||30||

असे म्हटले जाते की एका मातेने (मायेने) एका गूढ युक्तीने तीन मान्य शिष्यांना जन्म दिला: एक जग निर्माण करणारा, एक त्याचे पालन करणारा भांडारी, आणि एक दरबार भरवून अंत करणारा (सामान्यतः हे ब्रह्मा, विष्णू आणि शिव मानले जातात). शीख भाष्यकार याचा अर्थ असा घेतात की गुरु नानक देव जी एका प्रचलित समजुतीचा उल्लेख करून दाखवतात की हे तिघेही त्याला आवडेल तसे आणि त्याच्या हुकमानुसारच चालतात. तो त्यांना पाहतो, पण ते त्याला पाहू शकत नाहीत: हेच सर्वात मोठे आश्चर्य आहे. आदेश त्याला, जो आदी, निर्मळ, अनादी, अविनाशी आहे आणि युगानुयुगे एकाच रूपात आहे.

पउडी 31: प्रत्येक लोकात आसन आणि भांडार

ਆਸਣੁ ਲੋਇ ਲੋਇ; ਭੰਡਾਰ ॥ਜੋ ਕਿਛੁ ਪਾਇਆ; ਸੁ ਏਕਾ ਵਾਰ ॥ਕਰਿ ਕਰਿ ਵੇਖੈ; ਸਿਰਜਣਹਾਰੁ ॥ਨਾਨਕ. ਸਚੇ ਕੀ; ਸਾਚੀ ਕਾਰ ॥ਆਦੇਸੁ; ਤਿਸੈ ਆਦੇਸੁ ॥ਆਦਿ ਅਨੀਲੁ. ਅਨਾਦਿ ਅਨਾਹਤਿ; ਜੁਗੁ ਜੁਗੁ ਏਕੋ ਵੇਸੁ ॥੩੧॥

आसणु लोइ लोइ भंडार ॥जो किछु पाइआ सु एका वार ॥करि करि वेखै सिरजणहारु ॥नानक सचे की साची कार ॥आदेसु तिसै आदेसु ॥आदि अनीलु अनादि अनाहति जुगु जुगु एको वेसु ॥३१॥

āsaṇu loi loi bhaṃḍār ||jo kichu pāiā su ekā vār ||kari kari vekhai sirajaṇahāru ||nānak sace kī sācī kār ||ādesu tisai ādesu ||ādi anīlu anādi anāhati jugu jugu eko vesu ||31||

त्याचे आसन आणि त्याची भांडारे प्रत्येक लोकात आहेत, आणि त्यात जे काही ठेवले ते एकदाच कायमचे ठेवले. करता रचना करून तिचा सांभाळ करतो; नानक म्हणतात की सत्याचे कार्य सत्य आहे. आदेश त्याला, जो आदी, निर्मळ, अनादी, अविनाशी आहे आणि युगानुयुगे एकाच रूपात आहे.

पउडी 32: नामाची शिडी

ਇਕ ਦੂ ਜੀਭੌ. ਲਖ ਹੋਹਿ; ਲਖ ਹੋਵਹਿ ਲਖ ਵੀਸ ॥ਲਖੁ ਲਖੁ ਗੇੜਾ ਆਖੀਅਹਿ; ਏਕੁ ਨਾਮੁ ਜਗਦੀਸ ॥ਏਤੁ ਰਾਹਿ, ਪਤਿ ਪਵੜੀਆ; ਚੜੀਐ ਹੋਇ ਇਕੀਸ ॥ਸੁਣਿ ਗਲਾ ਆਕਾਸ ਕੀ; ਕੀਟਾ ਆਈ ਰੀਸ ॥ਨਾਨਕ. ਨਦਰੀ ਪਾਈਐ; ਕੂੜੀ. ਕੂੜੈ ਠੀਸ ॥੩੨॥

इक दू जीभौ लख होहि लख होवहि लख वीस ॥लखु लखु गेड़ा आखीअहि एकु नामु जगदीस ॥एतु राहि पति पवड़ीआ चड़ीऐ होइ इकीस ॥सुणि गला आकास की कीटा आई रीस ॥नानक नदरी पाईऐ कूड़ी कूड़ै ठीस ॥३२॥

ik dū jībhau lakh hohi lakh hovahi lakh vīs ||lakhu lakhu geḍaā ākhīahi eku nāmu jagadīs ||etu rāhi pati pavaḍaīā caḍaīai hoi ikīs ||suṇi galā ākās kī kīṭā āī rīs ||nānak nadarī pāīai kūḍaī kūḍaai ṭhīs ||32||

एका जिभेच्या लाख जिभा झाल्या, आणि लाखाच्या वीस लाख, आणि प्रत्येक जिभेने जगदीशाचे एक नाम लाख लाख वेळा उच्चारले, तर याच प्रियतमाकडे जाणाऱ्या मार्गाच्या पायऱ्या आहेत; त्या चढून माणूस त्या एकाशी एकरूप होतो. उच्च आध्यात्मिक लोकांच्या गोष्टी ऐकून किड्यांसारखे क्षुद्र जीवही नक्कल करायला धजावतात. नानक म्हणतात की तो नदरनेच मिळतो; खोट्यांची बढाई खोटी आहे.

पउडी 33: आपले काहीच बळ नाही

ਆਖਣਿ ਜੋਰੁ; ਚੁਪੈ. ਨਹ ਜੋਰੁ ॥ਜੋਰੁ ਨ. ਮੰਗਣਿ; ਦੇਣਿ. ਨ ਜੋਰੁ ॥ਜੋਰੁ ਨ. ਜੀਵਣਿ; ਮਰਣਿ. ਨਹ ਜੋਰੁ ॥ਜੋਰੁ ਨ. ਰਾਜਿ ਮਾਲਿ; ਮਨਿ ਸੋਰੁ ॥ਜੋਰੁ ਨ ਸੁਰਤੀ; ਗਿਆਨਿ ਵੀਚਾਰਿ ॥ਜੋਰੁ ਨ ਜੁਗਤੀ; ਛੁਟੈ ਸੰਸਾਰੁ ॥ਜਿਸੁ ਹਥਿ ਜੋਰੁ; ਕਰਿ ਵੇਖੈ ਸੋਇ ॥ਨਾਨਕ; ਉਤਮੁ ਨੀਚੁ ਨ ਕੋਇ ॥੩੩॥

आखणि जोरु चुपै नह जोरु ॥जोरु न मंगणि देणि न जोरु ॥जोरु न जीवणि मरणि नह जोरु ॥जोरु न राजि मालि मनि सोरु ॥जोरु न सुरती गिआनि वीचारि ॥जोरु न जुगती छुटै संसारु ॥जिसु हथि जोरु करि वेखै सोइ ॥नानक उतमु नीचु न कोइ ॥३३॥

ākhaṇi joru cupai nah joru ||joru na maṃgaṇi deṇi na joru ||joru na jīvaṇi maraṇi nah joru ||joru na rāji māli mani soru ||joru na suratī giāni vīcāri ||joru na jugatī chuṭai saṃsāru ||jisu hathi joru kari vekhai soi ||nānak utamu nīcu na koi ||33||

बोलण्यातही आपले बळ नाही, मौन राहण्यातही नाही; मागण्यात नाही, देण्यात नाही; जगण्यात नाही, मरण्यात नाही; संपत्ती आणि मनाच्या गोंधळासह राज्य करण्यात नाही. सुरती, ज्ञान आणि विचार मिळवण्यात आपले बळ नाही, आणि जगातून सुटण्याच्या युक्तीतही नाही. ज्याच्या हाती बळ आहे तोच करतो आणि पाहतो; नानक म्हणतात की स्वबळावर कोणी उच्च नाही आणि कोणी नीच नाही.

पउडी 35: ज्ञान खंड, ज्ञानाचा खंड

ਧਰਮ ਖੰਡ ਕਾ; ਏਹੋ ਧਰਮੁ ॥ਗਿਆਨ ਖੰਡ ਕਾ; ਆਖਹੁ ਕਰਮੁ ॥ਕੇਤੇ ਪਵਣ ਪਾਣੀ ਵੈਸੰਤਰ; ਕੇਤੇ ਕਾਨ ਮਹੇਸ ॥ਕੇਤੇ ਬਰਮੇ ਘਾੜਤਿ ਘੜੀਅਹਿ; ਰੂਪ ਰੰਗ ਕੇ ਵੇਸ ॥ਕੇਤੀਆ ਕਰਮ ਭੂਮੀ, ਮੇਰ ਕੇਤੇ; ਕੇਤੇ ਧੂ, ਉਪਦੇਸ ॥ਕੇਤੇ ਇੰਦ ਚੰਦ, ਸੂਰ ਕੇਤੇ; ਕੇਤੇ ਮੰਡਲ ਦੇਸ ॥ਕੇਤੇ ਸਿਧ ਬੁਧ, ਨਾਥ ਕੇਤੇ; ਕੇਤੇ ਦੇਵੀ ਵੇਸ ॥ਕੇਤੇ ਦੇਵ ਦਾਨਵ, ਮੁਨਿ ਕੇਤੇ; ਕੇਤੇ ਰਤਨ ਸਮੁੰਦ ॥ਕੇਤੀਆ ਖਾਣੀ, ਕੇਤੀਆ ਬਾਣੀ; ਕੇਤੇ ਪਾਤ ਨਰਿੰਦ ॥ਕੇਤੀਆ ਸੁਰਤੀ. ਸੇਵਕ ਕੇਤੇ; ਨਾਨਕ. ਅੰਤੁ ਨ ਅੰਤੁ ॥੩੫॥

धरम खंड का एहो धरमु ॥गिआन खंड का आखहु करमु ॥केते पवण पाणी वैसंतर केते कान महेस ॥केते बरमे घाड़ति घड़ीअहि रूप रंग के वेस ॥केतीआ करम भूमी मेर केते केते धू उपदेस ॥केते इंद चंद सूर केते केते मंडल देस ॥केते सिध बुध नाथ केते केते देवी वेस ॥केते देव दानव मुनि केते केते रतन समुंद ॥केतीआ खाणी केतीआ बाणी केते पात नरिंद ॥केतीआ सुरती सेवक केते नानक अंतु न अंतु ॥३५॥

dharam khaṃḍ kā eho dharamu ||giān khaṃḍ kā ākhahu karamu ||kete pavaṇ pāṇī vaisaṃtar kete kān mahes ||kete barame ghāḍati ghaḍaīahi rūp raṃg ke ves ||ketīā karam bhūmī mer kete kete dhū upades ||kete iṃd caṃd sūr kete kete maṃḍal des ||kete sidh budh nāth kete kete devī ves ||kete dev dānav muni kete kete ratan samuṃd ||ketīā khāṇī ketīā bāṇī kete pāt nariṃd ||ketīā suratī sevak kete nānak aṃtu na aṃtu ||35||

कर्तव्याच्या खंडाचे वर्णन करून पउडी ज्ञान खंडाकडे, म्हणजे ज्ञानाच्या खंडाकडे वळते. येथे साधकाची समज सृष्टीच्या विशालतेसाठी उघडते: अगणित वारे, पाणी आणि अग्नी, अगणित कृष्ण आणि शिव, प्रत्येक रंगाची रूपे घडवणारे अगणित ब्रह्मा, अगणित कर्मभूमी, पर्वत आणि उपदेश, अगणित इंद्र, चंद्र, सूर्य, लोक आणि देश, अगणित सिद्ध, बुद्ध, नाथ आणि देवी, देव, दानव, मुनी, रत्ने आणि सागर, जीवनाची उत्पत्तिस्थाने, भाषा, राजे आणि शासक, ध्यानाच्या रीती आणि सेवक. नानक म्हणतात, याला अंत नाही, मुळीच अंत नाही. सोप्या शब्दांत ज्ञान खंड म्हणजे ज्ञानाची ती जागृती जी पाहते की त्याची सृष्टी किती विशाल आहे आणि तिच्यात आपले स्थान किती लहान आहे.

पउडी 36: ज्ञान खंड आणि सरम खंड

ਗਿਆਨ ਖੰਡ ਮਹਿ; ਗਿਆਨੁ ਪਰਚੰਡੁ ॥ਤਿਥੈ ਨਾਦ ਬਿਨੋਦ; ਕੋਡ ਅਨੰਦੁ ॥ਸਰਮ ਖੰਡ ਕੀ; ਬਾਣੀ ਰੂਪੁ ॥ਤਿਥੈ ਘਾੜਤਿ ਘੜੀਐ; ਬਹੁਤੁ ਅਨੂਪੁ ॥ਤਾ ਕੀਆ ਗਲਾ; ਕਥੀਆ ਨਾ ਜਾਹਿ ॥ਜੇ ਕੋ ਕਹੈ; ਪਿਛੈ ਪਛੁਤਾਇ ॥ਤਿਥੈ ਘੜੀਐ; ਸੁਰਤਿ ਮਤਿ ਮਨਿ ਬੁਧਿ ॥ਤਿਥੈ ਘੜੀਐ; ਸੁਰਾ ਸਿਧਾ ਕੀ ਸੁਧਿ ॥੩੬॥

गिआन खंड महि गिआनु परचंडु ॥तिथै नाद बिनोद कोड अनंदु ॥सरम खंड की बाणी रूपु ॥तिथै घाड़ति घड़ीऐ बहुतु अनूपु ॥ता कीआ गला कथीआ ना जाहि ॥जे को कहै पिछै पछुताइ ॥तिथै घड़ीऐ सुरति मति मनि बुधि ॥तिथै घड़ीऐ सुरा सिधा की सुधि ॥३६॥

giān khaṃḍ mahi giānu paracaṃḍu ||tithai nād binod koḍ anaṃdu ||saram khaṃḍ kī bāṇī rūpu ||tithai ghāḍati ghaḍaīai bahutu anūpu ||tā kīā galā kathīā nā jāhi ||je ko kahai pichai pachutāi ||tithai ghaḍaīai surati mati mani budhi ||tithai ghaḍaīai surā sidhā kī sudhi ||36||

ज्ञान खंडात ज्ञान प्रखरपणे झळाळते, आणि तिथे नाद, विनोद आणि कोट्यवधी आनंद आहेत. मग येतो सरम खंड, ज्याची भाषा रूप, म्हणजे सौंदर्य आहे: तिथे मन नव्याने अतुलनीय रूपात घडवले जाते, अशा प्रकारे जे वर्णन करता येत नाही, आणि जो वर्णन करण्याचा प्रयत्न करतो त्याला पश्चात्ताप होतो. तिथे सुरती, मन आणि बुद्धी घडवली जाते, आणि देव व सिद्ध यांच्यासारखी समज तयार होते. 'सरम' या शब्दाबाबत भाष्यकारांमध्ये मतभेद आहेत: अनेकजण याचा अर्थ परिश्रम किंवा आध्यात्मिक प्रयत्न घेतात, तर काही नम्रता; दोन्ही अर्थांनी हा तो टप्पा आहे जिथे स्वतःला काळजीपूर्वक नव्याने घडवले जाते.

पउडी 37: करम खंड आणि सच खंड

ਕਰਮ ਖੰਡ ਕੀ; ਬਾਣੀ ਜੋਰੁ ॥ਤਿਥੈ; ਹੋਰੁ ਨ ਕੋਈ ਹੋਰੁ ॥ਤਿਥੈ; ਜੋਧ ਮਹਾਬਲ ਸੂਰ ॥ਤਿਨ ਮਹਿ; ਰਾਮੁ ਰਹਿਆ ਭਰਪੂਰ ॥ਤਿਥੈ; ਸੀਤੋ ਸੀਤਾ ਮਹਿਮਾ ਮਾਹਿ ॥ਤਾ ਕੇ ਰੂਪ; ਨ ਕਥਨੇ ਜਾਹਿ ॥ਨਾ ਓਹਿ ਮਰਹਿ; ਨ ਠਾਗੇ ਜਾਹਿ ॥ਜਿਨ ਕੈ; ਰਾਮੁ ਵਸੈ ਮਨ ਮਾਹਿ ॥ਤਿਥੈ ਭਗਤ ਵਸਹਿ; ਕੇ ਲੋਅ ॥ਕਰਹਿ ਅਨੰਦੁ; ਸਚਾ ਮਨਿ ਸੋਇ ॥ਸਚ ਖੰਡਿ ਵਸੈ ਨਿਰੰਕਾਰੁ ॥ਕਰਿ ਕਰਿ ਵੇਖੈ; ਨਦਰਿ ਨਿਹਾਲ ॥ਤਿਥੈ ਖੰਡ ਮੰਡਲ; ਵਰਭੰਡ ॥ਜੇ ਕੋ ਕਥੈ; ਤ. ਅੰਤ ਨ ਅੰਤ ॥ਤਿਥੈ. ਲੋਅ ਲੋਅ; ਆਕਾਰ ॥ਜਿਵ ਜਿਵ ਹੁਕਮੁ; ਤਿਵੈ ਤਿਵ ਕਾਰ ॥ਵੇਖੈ ਵਿਗਸੈ; ਕਰਿ ਵੀਚਾਰੁ ॥ਨਾਨਕ ਕਥਨਾ; ਕਰੜਾ ਸਾਰੁ ॥੩੭॥

करम खंड की बाणी जोरु ॥तिथै होरु न कोई होरु ॥तिथै जोध महाबल सूर ॥तिन महि रामु रहिआ भरपूर ॥तिथै सीतो सीता महिमा माहि ॥ता के रूप न कथने जाहि ॥ना ओहि मरहि न ठागे जाहि ॥जिन कै रामु वसै मन माहि ॥तिथै भगत वसहि के लोअ ॥करहि अनंदु सचा मनि सोइ ॥सच खंडि वसै निरंकारु ॥करि करि वेखै नदरि निहाल ॥तिथै खंड मंडल वरभंड ॥जे को कथै त अंत न अंत ॥तिथै लोअ लोअ आकार ॥जिव जिव हुकमु तिवै तिव कार ॥वेखै विगसै करि वीचारु ॥नानक कथना करड़ा सारु ॥३७॥

karam khaṃḍ kī bāṇī joru ||tithai horu na koī horu ||tithai jodh mahābal sūr ||tin mahi rāmu rahiā bharapūr ||tithai sīto sītā mahimā māhi ||tā ke rūp na kathane jāhi ||nā ohi marahi na ṭhāge jāhi ||jin kai rāmu vasai man māhi ||tithai bhagat vasahi ke loa ||karahi anaṃdu sacā mani soi ||sac khaṃḍi vasai niraṃkāru ||kari kari vekhai nadari nihāl ||tithai khaṃḍ maṃḍal varabhaṃḍ ||je ko kathai ta aṃt na aṃt ||tithai loa loa ākār ||jiv jiv hukamu tivai tiv kār ||vekhai vigasai kari vīcāru ||nānak kathanā karaḍaā sāru ||37||

करम खंड, म्हणजे कृपेच्या खंडाची भाषा आध्यात्मिक बळ आहे: तिथे दुसरे कोणी राहत नाही, केवळ महाबली योद्धे आणि शूरवीर, ज्यांच्यात राम (सर्वव्यापी प्रभू) पूर्णपणे भरलेला आहे, आणि जे त्याच्या महिम्यात पूर्णपणे गुंफलेले आहेत, ज्यांचे रूप वर्णन करता येत नाही. ते मरत नाहीत आणि फसवलेही जात नाहीत, कारण त्यांच्या मनात राम वसतो; तिथे अनेक लोकांतील भक्त आनंदाने राहतात, सत्य त्यांच्या मनात आहे. सच खंडात, म्हणजे सत्याच्या खंडात निरंकार वास करतो, जो रचना करून आपल्या नदरने तिचा सांभाळ करतो; तिथे अगणित खंड, मंडळे आणि ब्रह्मांडे आहेत, सर्व त्याच्या हुकमाने चालतात, आणि तो त्यांना पाहून आनंदित होतो. नानक म्हणतात की याचे वर्णन करणे लोखंडासारखे कठीण आहे. काही जण 'महिम्यात गुंफलेले' या अर्थाचा शब्द सीता हे नाव म्हणून वाचतात; बहुतेक शीख भाष्यकार त्याला भक्तांचे वर्णन मानतात.

पउडी 38: खरी टांकसाळ

ਜਤੁ ਪਾਹਾਰਾ; ਧੀਰਜੁ ਸੁਨਿਆਰੁ ॥ਅਹਰਣਿ ਮਤਿ; ਵੇਦੁ ਹਥੀਆਰੁ ॥ਭਉ ਖਲਾ; ਅਗਨਿ ਤਪ ਤਾਉ ॥ਭਾਂਡਾ ਭਾਉ; ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਤਿਤੁ ਢਾਲਿ ॥ਘੜੀਐ ਸਬਦੁ; ਸਚੀ ਟਕਸਾਲ ॥ਜਿਨ ਕਉ ਨਦਰਿ ਕਰਮੁ; ਤਿਨ ਕਾਰ ॥ਨਾਨਕ ਨਦਰੀ; ਨਦਰਿ ਨਿਹਾਲ ॥੩੮॥

जतु पाहारा धीरजु सुनिआरु ॥अहरणि मति वेदु हथीआरु ॥भउ खला अगनि तप ताउ ॥भांडा भाउ अंम्रितु तितु ढालि ॥घड़ीऐ सबदु सची टकसाल ॥जिन कउ नदरि करमु तिन कार ॥नानक नदरी नदरि निहाल ॥३८॥

jatu pāhārā dhīraju suniāru ||aharaṇi mati vedu hathīāru ||bhau khalā agani tap tāu ||bhāṃḍā bhāu aṃmritu titu ḍhāli ||ghaḍaīai sabadu sacī ṭakasāl ||jin kau nadari karamu tin kār ||nānak nadarī nadari nihāl ||38||

ही पउडी सोनाराची भट्टी किंवा टांकसाळ यांचे चित्र देते. जत (संयम) ही भट्टी करा आणि धीर हा सोनार; मती ही ऐरण करा आणि ज्ञान हा हातोडा; त्याचे भय (आदरयुक्त धाक) हा भाता आणि तप हा अग्नी; भाव, म्हणजे प्रेम ही मूस करा आणि तिच्यात नाम-अमृत ओता. अशा खऱ्या टांकसाळीत शबद घडवला जातो, आणि माणसाचे जीवन त्याने अशा प्रकारे घडते जसे योग्य ठसा उमटलेले नाणे. हे काम तेच करतात ज्यांच्यावर त्याची नदर असते, आणि नानक म्हणतात की तो कृपाळू एका दृष्टीने त्यांना कृतार्थ करतो.