यमक वग्ग (जोड्या)

मनोपुब्बङ्गमा धम्मा,मनोसेट्ठा मनोमया ।मनसा चे पसन्नेन,भासति वा करोति वा ।ततो नं सुखमन्वेति,छायाव अनपायिनी ॥

Manopubbaṅgamā dhammā,manoseṭṭhā manomayā;Manasā ce pasannena,bhāsati vā karoti vā;Tato naṁ sukhamanveti,chāyāva anapāyinī.

सर्व गोष्टींत मन पुढे असते, सर्व मनानेच घडतात. जो शुद्ध मनाने बोलतो किंवा वागतो, त्याच्या मागे सुख कधीही साथ न सोडणाऱ्या सावलीसारखे येते.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Intention is the leader of things; intention is first, they’re made by intention. If with pure intent you speak or act, happiness follows you like a shadow that never leaves.

अक्कोच्छि मं अवधि मं,अजिनि मं अहासि मे ।ये च तं उपनय्हन्ति,वेरं तेसं न सम्मति ॥

Akkocchi maṁ avadhi maṁ,ajini maṁ ahāsi me;Ye ca taṁ upanayhanti,veraṁ tesaṁ na sammati.

त्याने मला शिवी दिली, मारले, हरवले, लुटले, अशी गाठ जे मनात बांधून ठेवतात, त्यांचे वैर कधीच शमत नाही.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): “They abused me, they hit me! They beat me, they robbed me!” For those who bear such a grudge, hatred is never laid to rest.

अक्कोच्छि मं अवधि मं,अजिनि मं अहासि मे ।ये च तं नुपनय्हन्ति,वेरं तेसूपसम्मति ॥

Akkocchi maṁ avadhi maṁ,ajini maṁ ahāsi me;Ye ca taṁ nupanayhanti,veraṁ tesūpasammati.

त्याने मला शिवी दिली, मारले, हरवले, लुटले, अशी गाठ जे मनात बांधत नाहीत, त्यांचे वैर शमते.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): “They abused me, they hit me! They beat me, they robbed me!” For those who bear no such grudge, hatred is laid to rest.

परे च न विजानन्ति,मयमेत्थ यमामसे ।ये च तत्थ विजानन्ति,ततो सम्मन्ति मेधगा ॥

Pare ca na vijānanti,mayamettha yamāmase;Ye ca tattha vijānanti,tato sammanti medhagā.

इतर लोकांना हे कळत नाही की इथे आपण स्वतःला आवरले पाहिजे. ज्यांना हे कळते, त्यांचे कलह शमतात.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): When others do not understand, let us, who do understand this, restrain ourselves in this regard; for that is how conflicts are laid to rest.

सुभानुपस्सिं विहरन्तं,इन्द्रियेसु असंवुतं ।भोजनम्हि चामत्तञ्ञुं,कुसीतं हीनवीरियं ।तं वे पसहति मारो,वातो रुक्खंव दुब्बलं ॥

Subhānupassiṁ viharantaṁ,indriyesu asaṁvutaṁ;Bhojanamhi cāmattaññuṁ,kusītaṁ hīnavīriyaṁ;Taṁ ve pasahati māro,vāto rukkhaṁva dubbalaṁ.

जो केवळ सौंदर्यावर मन लावून असतो, इंद्रियांवर संयम ठेवत नाही, जेवणाचे प्रमाण जाणत नाही, आळशी आणि निरुत्साही असतो, त्याला मार तसाच पाडतो जसा वारा दुर्बळ झाडाला.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Those who contemplate the beautiful, their faculties unrestrained, immoderate in eating, lazy, lacking energy: Māra strikes them down like the wind, a feeble tree.

असुभानुपस्सिं विहरन्तं,इन्द्रियेसु सुसंवुतं ।भोजनम्हि च मत्तञ्ञुं,सद्धं आरद्धवीरियं ।तं वे नप्पसहति मारो,वातो सेलंव पब्बतं ॥

Asubhānupassiṁ viharantaṁ,Indriyesu susaṁvutaṁ;Bhojanamhi ca mattaññuṁ,Saddhaṁ āraddhavīriyaṁ;Taṁ ve nappasahati māro,Vāto selaṁva pabbataṁ.

जो देहाच्या अशुभतेवर चिंतन करतो, इंद्रियांवर संयम ठेवतो, जेवणाचे प्रमाण जाणतो, श्रद्धावान आणि उद्यमी असतो, त्याला मार तसा हलवू शकत नाही जसा वारा खडकाळ पर्वताला.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Those who contemplate the ugly, their faculties well-restrained, eating in moderation, faithful and energetic: Māra cannot strike them down, like the wind, a rocky mountain.

अनिक्कसावो कासावं,यो वत्थं परिदहिस्सति ।अपेतो दमसच्चेन,न सो कासावमरहति ॥

Anikkasāvo kāsāvaṁ,yo vatthaṁ paridahissati;Apeto damasaccena,na so kāsāvamarahati.

जो स्वतः मनाच्या मळापासून मुक्त न होता, संयम आणि सत्य नसताना काषाय वस्त्र धारण करतो, तो त्या वस्त्रास पात्र नाही.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): One who, not free of stains themselves, would wear the robe stained in ocher, bereft of self-control and truth: they are not worthy of the ocher robe.

यो च वन्तकसावस्स,सीलेसु सुसमाहितो ।उपेतो दमसच्चेन,स वे कासावमरहति ॥

Yo ca vantakasāvassa,sīlesu susamāhito;Upeto damasaccena,sa ve kāsāvamarahati.

ज्याने मनाचा सर्व मळ टाकून दिला आहे, जो शीलात स्थिर आहे आणि संयम व सत्याने युक्त आहे, तोच काषाय वस्त्रास पात्र आहे.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): One who’s purged all their stains, steady in ethics, possessed of self-control and of truth, they are truly worthy of the ocher robe.

असारे सारमतिनो,सारे चासारदस्सिनो ।ते सारं नाधिगच्छन्ति,मिच्छासङ्कप्पगोचरा ॥

Asāre sāramatino,sāre cāsāradassino;Te sāraṁ nādhigacchanti,micchāsaṅkappagocarā.

जे असाराला सार आणि साराला असार मानतात, ते चुकीच्या विचारांत राहत असल्याने साराला कधीच पोहोचत नाहीत.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Thinking the inessential is essential, seeing the essential as inessential; they don’t realize the essential, for wrong thoughts are their habitat.

सारञ्च सारतो ञत्वा,असारञ्च असारतो ।ते सारं अधिगच्छन्ति,सम्मासङ्कप्पगोचरा ॥

Sārañca sārato ñatvā,asārañca asārato;Te sāraṁ adhigacchanti,sammāsaṅkappagocarā.

जे साराला सार आणि असाराला असार म्हणून ओळखतात, ते योग्य विचारांत राहत असल्याने साराला प्राप्त होतात.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Having known the essential as essential, and the inessential as inessential; they realize the essential, for right thoughts are their habitat.

यथा अगारं दुच्छन्नं,वुट्ठी समतिविज्झति ।एवं अभावितं चित्तं,रागो समतिविज्झति ॥

Yathā agāraṁ ducchannaṁ,vuṭṭhī samativijjhati;Evaṁ abhāvitaṁ cittaṁ,rāgo samativijjhati.

जसे नीट शाकारलेल्या नसलेल्या घरात पावसाचे पाणी शिरते, तसेच साधना न केलेल्या मनात राग म्हणजे आसक्ती शिरते.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Just as rain seeps into a poorly roofed house, lust seeps into an undeveloped mind.

यथा अगारं सुछन्नं,वुट्ठी न समतिविज्झति ।एवं सुभावितं चित्तं,रागो न समतिविज्झति ॥

Yathā agāraṁ suchannaṁ,vuṭṭhī na samativijjhati;Evaṁ subhāvitaṁ cittaṁ,rāgo na samativijjhati.

जसे नीट शाकारलेल्या घरात पावसाचे पाणी शिरत नाही, तसेच नीट साधलेल्या मनात आसक्ती शिरत नाही.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Just as rain doesn’t seep into a well roofed house, lust doesn’t seep into a well developed mind.

इध सोचति पेच्च सोचति,पापकारी उभयत्थ सोचति ।सो सोचति सो विहञ्ञति,दिस्वा कम्मकिलिट्ठमत्तनो ॥

Idha socati pecca socati,Pāpakārī ubhayattha socati;So socati so vihaññati,Disvā kammakiliṭṭhamattano.

पाप करणारा इथेही शोक करतो आणि परलोकातही, दोन्हीकडे शोक करतो. आपली मलिन कर्मे पाहून तो दुःखी आणि व्याकुळ होतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Here they grieve, hereafter they grieve, an evildoer grieves in both places. They grieve and fret, seeing their own corrupt deeds.

इध मोदति पेच्च मोदति,कतपुञ्ञो उभयत्थ मोदति ।सो मोदति सो पमोदति,दिस्वा कम्मविसुद्धिमत्तनो ॥

Idha modati pecca modati,Katapuñño ubhayattha modati;So modati so pamodati,Disvā kammavisuddhimattano.

पुण्य करणारा इथेही आनंदी असतो आणि परलोकातही, दोन्हीकडे आनंदी असतो. आपली शुद्ध कर्मे पाहून तो प्रसन्न होतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Here they rejoice, hereafter they rejoice, one who does good rejoices in both places. They rejoice and celebrate, seeing their own pure deeds.

इध तप्पति पेच्च तप्पति,पापकारी उभयत्थ तप्पति ।“पापं मे कतन्”ति तप्पति,भिय्यो तप्पति दुग्गतिं गतो ॥

Idha tappati pecca tappati,Pāpakārī ubhayattha tappati;“Pāpaṁ me katan”ti tappati,Bhiyyo tappati duggatiṁ gato.

पाप करणारा इथेही पीडित होतो आणि परलोकातही. 'मी पाप केले' या विचाराने तो तळमळतो, आणि दुर्गतीत गेल्यावर अधिकच तळमळतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Here they’re tormented, hereafter they’re tormented, an evildoer is tormented in both places. They’re tormented thinking of bad things they’ve done; when gone to a bad place, they’re tormented all the more.

इध नन्दति पेच्च नन्दति,कतपुञ्ञो उभयत्थ नन्दति ।“पुञ्ञं मे कतन्”ति नन्दति,भिय्यो नन्दति सुग्गतिं गतो ॥

Idha nandati pecca nandati,Katapuñño ubhayattha nandati;“Puññaṁ me katan”ti nandati,Bhiyyo nandati suggatiṁ gato.

पुण्य करणारा इथेही आनंद पावतो आणि परलोकातही. 'मी पुण्य केले' या विचाराने तो आनंदित होतो, आणि सुगतीत गेल्यावर अधिकच आनंदित होतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Here they delight, hereafter they delight, one who does good delights in both places. They delight thinking of good things they’ve done; when gone to a good place, they delight all the more.

अप्पम्पि चे संहित भासमानो,धम्मस्स होति अनुधम्मचारी ।रागञ्च दोसञ्च पहाय मोहं,सम्मप्पजानो सुविमुत्तचित्तो ।अनुपादियानो इध वा हुरं वा,स भागवा सामञ्ञस्स होति ॥यमकवग्गो पठमो ॥

Appampi ce saṁhita bhāsamāno,Dhammassa hoti anudhammacārī;Rāgañca dosañca pahāya mohaṁ,Sammappajāno suvimuttacitto;Anupādiyāno idha vā huraṁ vā,Sa bhāgavā sāmaññassa hoti.Yamakavaggo paṭhamo.

कोणी थोडीच धर्मवचने पठण करीत असला, पण धम्मानुसार जगत असेल, राग, द्वेष आणि मोह सोडलेला असेल, खऱ्या जाणिवेचा आणि मुक्त चित्ताचा असेल, इहलोकी वा परलोकी आसक्त नसेल, तर त्यालाच श्रमण जीवनाचे फळ मिळते.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Little though they may recite scripture, if they live in line with the teaching, having given up greed, hate, and delusion, with deep understanding and heart well freed, not grasping to this life or the next, they share in the blessings of the ascetic life.