दण्ड वग्ग (दंड)

सब्बे तसन्ति दण्डस्स,सब्बेसं जीवितं पियं ।अत्तानं उपमं कत्वा,न हनेय्य न घातये ॥

Sabbe tasanti daṇḍassa,sabbesaṁ jīvitaṁ piyaṁ;Attānaṁ upamaṁ katvā,na haneyya na ghātaye.

सर्वजण दंडाला थरथरतात, सर्वांना जीवन प्रिय आहे. इतरांना स्वतःसारखे समजून ना कोणाला मारा, ना मारवा.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): All tremble at the rod, all love life. Treating others like oneself, neither kill nor incite to kill.

सुखकामानि भूतानि,यो दण्डेन विहिंसति ।अत्तनो सुखमेसानो,पेच्च सो न लभते सुखं ॥

Sukhakāmāni bhūtāni,yo daṇḍena vihiṁsati;Attano sukhamesāno,pecca so na labhate sukhaṁ.

सर्व प्राणी सुख इच्छितात. जो स्वतःच्या सुखाच्या शोधात त्यांना दंडाने त्रास देतो, त्याला मृत्यूनंतर सुख मिळत नाही.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Creatures love happiness, so if you harm them with a stick in search of your own happiness, after death you won’t find happiness.

सुखकामानि भूतानि,यो दण्डेन न हिंसति ।अत्तनो सुखमेसानो,पेच्च सो लभते सुखं ॥

Sukhakāmāni bhūtāni,yo daṇḍena na hiṁsati;Attano sukhamesāno,pecca so labhate sukhaṁ.

सर्व प्राणी सुख इच्छितात. जो स्वतःच्या सुखाच्या शोधात त्यांना दंडाने त्रास देत नाही, त्याला मृत्यूनंतर सुख मिळते.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Creatures love happiness, so if you don’t harm them with a stick in search of your own happiness, after death you will find happiness.

मावोच फरुसं कञ्चि,वुत्ता पटिवदेय्यु तं ।दुक्खा हि सारम्भकथा,पटिदण्डा फुसेय्यु तं ॥

Māvoca pharusaṁ kañci,vuttā paṭivadeyyu taṁ;Dukkhā hi sārambhakathā,paṭidaṇḍā phuseyyu taṁ.

कोणालाही कठोर बोलू नका, तोही तुम्हाला तसेच उत्तर देईल. रागाचे बोलणे दुःखदायक असते आणि बदल्यात दंड तुमच्यावरही येऊ शकतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Don’t speak harshly, they may speak harshly back. For aggressive speech is painful, and the rod may spring back on you.

यथा दण्डेन गोपालो,गावो पाजेति गोचरं ।एवं जरा च मच्चु च,आयुं पाजेन्ति पाणिनं ॥

Yathā daṇḍena gopālo,gāvo pājeti gocaraṁ;Evaṁ jarā ca maccu ca,āyuṁ pājenti pāṇinaṁ.

जसा गुराखी काठीने गाईंना कुरणाकडे हाकतो, तसेच म्हातारपण आणि मृत्यू प्राण्यांचे आयुष्य हाकत नेतात.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): As a cowherd drives the cows to pasture with the rod, so too old age and death drive life from living beings.

अथ पापानि कम्मानि,करं बालो न बुज्झति ।सेहि कम्मेहि दुम्मेधो,अग्गिदड्ढोव तप्पति ॥

Atha pāpāni kammāni,karaṁ bālo na bujjhati;Sehi kammehi dummedho,aggidaḍḍhova tappati.

पाप करताना मूर्खाला ते कळत नाही, पण नंतर आपल्याच कर्मांनी तो अग्नीने भाजल्यासारखा होरपळतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): The fool does not understand the evil that they do. But because of those deeds, that simpleton is tormented as if burnt by fire.

यो दण्डेन अदण्डेसु,अप्पदुट्ठेसु दुस्सति ।दसन्नमञ्ञतरं ठानं,खिप्पमेव निगच्छति ॥

Yo daṇḍena adaṇḍesu,appaduṭṭhesu dussati;Dasannamaññataraṁ ṭhānaṁ,khippameva nigacchati.

जो दंडरहित आणि निर्दोष लोकांवर दंडाने हल्ला करतो, तो लवकरच या दहापैकी एखाद्या अवस्थेला पोहोचतो:

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): One who violently attacks the peaceful and the innocent swiftly falls to one of ten bad states:

वेदनं फरुसं जानिं,सरीरस्स व भेदनं ।गरुकं वापि आबाधं,चित्तक्खेपं व पापुणे ॥

Vedanaṁ pharusaṁ jāniṁ,sarīrassa va bhedanaṁ;Garukaṁ vāpi ābādhaṁ,cittakkhepaṁ va pāpuṇe.

तीव्र वेदना, धनहानी, शरीराला इजा, गंभीर आजार, किंवा मनाचा क्षोभ,

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): harsh pain; loss; the breakup of the body; serious illness; mental distress;

राजतो वा उपसग्गं,अब्भक्खानं व दारुणं ।परिक्खयं व ञातीनं,भोगानं व पभङ्गुरं ॥

Rājato vā upasaggaṁ,Abbhakkhānaṁ va dāruṇaṁ;Parikkhayaṁ va ñātīnaṁ,Bhogānaṁ va pabhaṅguraṁ.

राजाकडून संकट, भयंकर खोटा आरोप, नातेवाइकांचा नाश, किंवा संपत्तीचा विनाश,

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): hazards from rulers; vicious slander; loss of kin; destruction of wealth;

अथ वास्स अगारानि,अग्गि डहति पावको ।कायस्स भेदा दुप्पञ्ञो,निरयं सोपपज्जति ॥

Atha vāssa agārāni,aggi ḍahati pāvako;Kāyassa bhedā duppañño,nirayaṁ sopapajjati.

किंवा त्याचे घर आग जाळून टाकते; आणि देह सुटल्यावर तो मूर्ख नरकात जन्मतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): or else their home is consumed by fire. When their body breaks up, that witless person is reborn in hell.

न नग्गचरिया न जटा न पङ्का,नानासका थण्डिलसायिका वा ।रजोजल्लं उक्कुटिकप्पधानं,सोधेन्ति मच्चं अवितिण्णकङ्खं ॥

Na naggacariyā na jaṭā na paṅkā,Nānāsakā thaṇḍilasāyikā vā;Rajojallaṁ ukkuṭikappadhānaṁ,Sodhenti maccaṁ avitiṇṇakaṅkhaṁ.

जो संशयाच्या पलीकडे गेलेला नाही, त्याला ना नग्नता, ना जटा, ना चिखल माखणे, ना उपवास, ना उघड्या जमिनीवर झोपणे, ना धूळ फासणे, ना उकिडवे बसण्याचे तप शुद्ध करू शकते.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Not nudity, nor matted hair, nor mud, nor fasting, nor lying on bare ground, nor wearing dust and dirt, or squatting on the heels, will cleanse a mortal not free of doubt.

हिरीनिसेधो पुरिसो,कोचि लोकस्मि विज्जति ।यो निद्दं अपबोधेति,अस्सो भद्रो कसामिव ॥

Hirīnisedho puriso,koci lokasmi vijjati;Yo niddaṁ apabodheti,asso bhadro kasāmiva.

जगात असा कोणी माणूस आढळतो का जो लज्जेने स्वतःला आवरतो आणि निंदेपासून तसा दूर राहतो जसा उत्तम घोडा चाबकापासून?

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Can a person constrained by conscience be found in the world? Who shies away from blame, like a fine horse from the whip?

अस्सो यथा भद्रो कसानिविट्ठो,आतापिनो संवेगिनो भवाथ ।सद्धाय सीलेन च वीरियेन च,समाधिना धम्मविनिच्छयेन च ।सम्पन्नविज्जाचरणा पतिस्सता,जहिस्सथ दुक्खमिदं अनप्पकं ॥

Asso yathā bhadro kasāniviṭṭho,Ātāpino saṁvegino bhavātha;Saddhāya sīlena ca vīriyena ca,Samādhinā dhammavinicchayena ca;Sampannavijjācaraṇā patissatā,Jahissatha dukkhamidaṁ anappakaṁ.

चाबूक बसलेल्या उत्तम घोड्यासारखे उत्साही आणि संवेगी व्हा. श्रद्धा, शील, वीर्य, समाधी आणि धम्माच्या शोधाने, विद्या आणि आचरणाने युक्त आणि स्मृतिमान होऊन हे मोठे दुःख सोडून द्या.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Like a fine horse under the whip, be keen and full of urgency. With faith, ethics, and energy, immersion, and investigation of principles, accomplished in knowledge and conduct, mindful, give up this vast suffering.

उदकञ्हि नयन्ति नेत्तिका,उसुकारा नमयन्ति तेजनं ।दारुं नमयन्ति तच्छका,अत्तानं दमयन्ति सुब्बता ॥दण्डवग्गो दसमो ॥

Udakañhi nayanti nettikā,Usukārā namayanti tejanaṁ;Dāruṁ namayanti tacchakā,Attānaṁ damayanti subbatā.Daṇḍavaggo dasamo.

पाटकरी पाणी वळवतात, बाण बनवणारे बाण सरळ करतात, सुतार लाकूड सरळ करतात, आणि व्रतनिष्ठ लोक स्वतःला घडवतात.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): While irrigators guide water, fletchers bend arrows straight, and carpenters bend timber straight, those true to their vows tame themselves.