धम्मपद · अध्याय 11 / 26 · गाथा 146 ते 156
शरीर म्हातारे होते, पण सज्जनांचा धम्म कधीच जुना होत नाही.
Jarāvagga
या परंपरेतील विद्वानांचे परीक्षण बाकी आहे. मूळ ग्रंथ सार्वजनिक (पब्लिक डोमेन) आहेत; सोपे अर्थ आणि टिपा IndiaDigital ने लिहिल्या आहेत आणि त्यांची तपासणी सुरू आहे. आम्ही प्रत्येक परंपरेची शिकवण तिच्याच शब्दांत सांगतो आणि कोणत्याही धर्माला उच्च-नीच ठरवत नाही. दुरुस्ती कळवा
या अध्यायात भगवान बुद्ध वार्धक्य, रोग आणि मृत्यू यांवर चिंतन करून संवेग जागवतात. जग जळत असल्याचे वर्णन आहे, आणि अंधारात वेढलेले लोक प्रकाश का शोधत नाहीत असा प्रश्न विचारला आहे. शरीराला नाजूक, क्षय पावणारे 'हाडांचे नगर' म्हटले आहे, तर सज्जनांचा धम्म कधीच जुना होत नाही असे सांगितले आहे. मध्यभागी गाथा 153 आणि 154 आहेत, ज्या परंपरेनुसार बुद्धांनी बोधीप्राप्तीच्या वेळी उच्चारल्या, आणि ज्यांत ते सांगतात की त्यांनी 'घर बांधणारा', म्हणजे तृष्णा पाहिली आणि तिचा अंत केला. तारुण्य वाया घालवलेल्यांच्या पश्चात्तापाने अध्याय संपतो.
अनित्यतामृत्यूतृष्णानिब्बान
अट्ठकथा सांगते की गाथा 153 आणि 154 हे बोधिवृक्षाखाली बोधीप्राप्तीच्या क्षणी बुद्धांचे स्वतःचे आनंदोद्गार आहेत.
असंख्य जन्मांत त्यांनी 'घर बांधणाऱ्याचा' शोध घेतला होता; अट्ठकथेनुसार तो म्हणजे तृष्णा, जी पुन्हा पुन्हा शरीररूपी घर बांधते.
आता त्यांनी त्याला पाहिले होते. वासे, म्हणजे क्लेश, मोडले होते, आणि छताचा कळस, म्हणजे अविद्या, कोसळला होता.
तृष्णेचा अंत झाला आणि मन निब्बानाला पोहोचले, या घोषणेच्या रूपात बौद्ध अनुयायी या गाथांचे स्मरण करतात.
को नु हासो किमानन्दो,निच्चं पज्जलिते सति ।अन्धकारेन ओनद्धा,पदीपं न गवेसथ ॥
Ko nu hāso kimānando,niccaṁ pajjalite sati;Andhakārena onaddhā,padīpaṁ na gavesatha.
जग सतत जळत असताना कसले हसू आणि कसला आनंद? अंधाराने वेढलेले असूनही तुम्ही दिवा का शोधत नाही?
इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): What is joy, what is laughter, when the flames are ever burning? Swathed in darkness, would you not seek a light?
पस्स चित्तकतं बिम्बं,अरुकायं समुस्सितं ।आतुरं बहुसङ्कप्पं,यस्स नत्थि धुवं ठिति ॥
Passa cittakataṁ bimbaṁ,arukāyaṁ samussitaṁ;Āturaṁ bahusaṅkappaṁ,yassa natthi dhuvaṁ ṭhiti.
या सजवलेल्या बाहुलीसारख्या शरीराकडे पाहा, जे जखमांचा ढीग आहे, रोगी आहे, ज्याचा लोक खूप विचार करतात, पण ज्यात काहीही स्थायी नाही.
इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): See this fancy puppet, a body built of sores, diseased, obsessed over, in which nothing lasts at all.
परिजिण्णमिदं रूपं,रोगनीळं पभङ्गुरं ।भिज्जति पूतिसन्देहो,मरणन्तञ्हि जीवितं ॥
Parijiṇṇamidaṁ rūpaṁ,roganīḷaṁ pabhaṅguraṁ;Bhijjati pūtisandeho,maraṇantañhi jīvitaṁ.
हे शरीर जीर्ण आहे, रोगांचे घर आहे आणि नाशवंत आहे. हा कुजणारा देह मोडून पडतो, कारण जीवनाचा शेवट मृत्यू आहे.
इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): This body is decrepit and frail, a nest of disease. This foul carcass falls apart, for life ends in death.
यानिमानि अपत्थानि,अलाबूनेव सारदे ।कापोतकानि अट्ठीनि,तानि दिस्वान का रति ॥
Yānimāni apatthāni,alābūneva sārade;Kāpotakāni aṭṭhīni,tāni disvāna kā rati.
शरद ऋतूत फेकून दिलेल्या भोपळ्यांसारखी ही कबुतराच्या रंगाची हाडे पडलेली आहेत; ती पाहून कसली ओढ?
इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): These dove-grey bones are tossed away like dried gourds in the autumn, what joy is there in such a sight?
अट्ठीनं नगरं कतं,मंसलोहितलेपनं ।यत्थ जरा च मच्चु च,मानो मक्खो च ओहितो ॥
Aṭṭhīnaṁ nagaraṁ kataṁ,maṁsalohitalepanaṁ;Yattha jarā ca maccu ca,māno makkho ca ohito.
हे शरीर हाडांचे नगर आहे, ज्यावर मांस आणि रक्ताचा लेप आहे; यात वार्धक्य, मृत्यू, अहंकार आणि मत्सर दडलेले असतात.
इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): In this city built of bones, plastered with flesh and blood, old age and death are stashed away, along with conceit and contempt.
जीरन्ति वे राजरथा सुचित्ता,अथो सरीरम्पि जरं उपेति ।सतञ्च धम्मो न जरं उपेति,सन्तो हवे सब्भि पवेदयन्ति ॥
Jīranti ve rājarathā sucittā,Atho sarīrampi jaraṁ upeti;Satañca dhammo na jaraṁ upeti,Santo have sabbhi pavedayanti.
राजांचे सुंदर रथही जुने होतात आणि हे शरीरही म्हातारे होते, पण सज्जनांचा धम्म कधीच जुना होत नाही; सज्जन हे सज्जनांना सांगतात.
इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Fancy chariots of kings wear out, and even this body gets old. But the truth of the good never gets old, so the good proclaim to the good.
अप्पस्सुतायं पुरिसो,बलीबद्धोव जीरति ।मंसानि तस्स वड्ढन्ति,पञ्ञा तस्स न वड्ढति ॥
Appassutāyaṁ puriso,balībaddhova jīrati;Maṁsāni tassa vaḍḍhanti,paññā tassa na vaḍḍhati.
कमी ऐकणारा आणि शिकणारा माणूस बैलासारखा वाढतो; त्याचे मांस वाढते, पण त्याची प्रज्ञा वाढत नाही.
इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): A person of little learning ages like an ox, their flesh grows, but not their wisdom.
अनेकजातिसंसारं,सन्धाविस्सं अनिब्बिसं ।गहकारं गवेसन्तो,दुक्खा जाति पुनप्पुनं ॥
Anekajātisaṁsāraṁ,sandhāvissaṁ anibbisaṁ;Gahakāraṁ gavesanto,dukkhā jāti punappunaṁ.
घर बांधणाऱ्याचा शोध घेत, तो न सापडल्याने, मी अनेक जन्मांच्या संसारात भटकत राहिलो; पुन्हा पुन्हा जन्म घेणे दुःखदायक आहे.
इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Transmigrating through countless rebirths, I’ve journeyed without reward, searching for the house-builder; painful is birth again and again.
गहकारक दिट्ठोसि,पुन गेहं न काहसि ।सब्बा ते फासुका भग्गा,गहकूटं विसङ्खतं ।विसङ्खारगतं चित्तं,तण्हानं खयमज्झगा ॥
Gahakāraka diṭṭhosi,puna gehaṁ na kāhasi;Sabbā te phāsukā bhaggā,gahakūṭaṁ visaṅkhataṁ;Visaṅkhāragataṁ cittaṁ,taṇhānaṁ khayamajjhagā.
हे घर बांधणाऱ्या, मी तुला पाहिले! आता तू पुन्हा घर बांधू शकणार नाहीस. तुझे सर्व वासे मोडले, छताचा कळस कोसळला. माझे मन संस्कारांपासून मुक्त झाले आणि तृष्णेचा अंत झाला.
इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): I’ve seen you, house-builder! You won’t build a house again! Your rafters are all broken, your roof-peak demolished. The mind, set on demolition, has reached the end of cravings.
अचरित्वा ब्रह्मचरियं,अलद्धा योब्बने धनं ।जिण्णकोञ्चाव झायन्ति,खीणमच्छेव पल्लले ॥
Acaritvā brahmacariyaṁ,aladdhā yobbane dhanaṁ;Jiṇṇakoñcāva jhāyanti,khīṇamaccheva pallale.
ज्यांनी तारुण्यात ना ब्रह्मचर्य पाळले ना धन कमावले, ते म्हातारपणी मासे नसलेल्या तळ्याकाठी बसलेल्या म्हाताऱ्या बगळ्यांसारखे झुरतात.
इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): When young they spurned the spiritual path and failed to earn any wealth. Now they brood like old cranes in a pond bereft of fish.
अचरित्वा ब्रह्मचरियं,अलद्धा योब्बने धनं ।सेन्ति चापातिखीणाव,पुराणानि अनुत्थुनं ॥जरावग्गो एकादसमो ॥
Acaritvā brahmacariyaṁ,aladdhā yobbane dhanaṁ;Senti cāpātikhīṇāva,purāṇāni anutthunaṁ.Jarāvaggo ekādasamo.
ज्यांनी तारुण्यात ना ब्रह्मचर्य पाळले ना धन कमावले, ते म्हातारपणी सुटून गेलेल्या बाणांसारखे पडून, गेलेल्या दिवसांची आठवण काढत रडतात.
इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): When young they spurned the spiritual path and failed to earn any wealth. Now they lie like spent arrows, bemoaning over things past.
गाथा 146 अंधकार में घिरे लोगों से क्या प्रश्न पूछती है?
गाथा 150 शरीर को किसका नगर कहती है?
गाथा 151 के अनुसार क्या कभी बूढ़ा नहीं होता?
गाथा 152 के अनुसार कम सीखने वाला व्यक्ति किसकी तरह बूढ़ा होता है?
गाथा 154 में वक्ता कहता है कि उसने आखिरकार किसे देख लिया?
गाथा 155 में जवानी व्यर्थ गँवाने वालों की तुलना किससे है?
तुमचा स्कोर: 0 / 6
पाली (महासंगीती आवृत्ती) आणि भिक्खू सुजातो यांचे इंग्रजी (CC0): SuttaCentral. मराठी आणि हिंदी अर्थ, सारांश आणि कथा: IndiaDigital, बौद्ध विद्वानांचे परीक्षण बाकी.
प्रत्येक परंपरेतील लोकांच्या दुरुस्त्यांचे स्वागत आहे: support@indiadigital.org. शेवटची तपासणी: .