ब्राह्मण वग्ग

छिन्द सोतं परक्कम्म,कामे पनुद ब्राह्मण ।सङ्खारानं खयं ञत्वा,अकतञ्ञूसि ब्राह्मण ॥

Chinda sotaṁ parakkamma,kāme panuda brāhmaṇa;Saṅkhārānaṁ khayaṁ ñatvā,akataññūsi brāhmaṇa.

हे ब्राह्मणा, पराक्रम करून तृष्णेचा प्रवाह तोड, कामना दूर कर. संस्कारांचा क्षय जाणून तू अकृत, म्हणजे निब्बान, जाणणारा हो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Cut the stream, striving! Cast aside sensual pleasures, brahmin. Knowing the ending of conditions, know the uncreated, brahmin.

यदा द्वयेसु धम्मेसु,पारगू होति ब्राह्मणो ।अथस्स सब्बे संयोगा,अत्थं गच्छन्ति जानतो ॥

Yadā dvayesu dhammesu,pāragū hoti brāhmaṇo;Athassa sabbe saṁyogā,atthaṁ gacchanti jānato.

ब्राह्मण जेव्हा दोन धर्मांत, म्हणजे शमथ आणि विपस्सना यांत, पारंगत होतो, तेव्हा त्या जाणत्याची सर्व बंधने संपतात.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): When a brahmin has gone beyond dualistic phenomena, then they consciously make an end of all fetters.

यस्स पारं अपारं वा,पारापारं न विज्जति ।वीतद्दरं विसंयुत्तं,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥

Yassa pāraṁ apāraṁ vā,pārāpāraṁ na vijjati;Vītaddaraṁ visaṁyuttaṁ,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

ज्याच्यासाठी ना हा तीर, ना तो तीर, ना दोन्ही; जो भयरहित आणि बंधनमुक्त आहे, त्याला मी ब्राह्मण म्हणतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): One for whom there is no crossing over or crossing back, or crossing over and back; stress-free, detached, that’s who I declare a brahmin.

झायिं विरजमासीनं,कतकिच्चमनासवं ।उत्तमत्थमनुप्पत्तं,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥

Jhāyiṁ virajamāsīnaṁ,katakiccamanāsavaṁ;Uttamatthamanuppattaṁ,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

जो ध्यानी आहे, निर्मळ आहे, स्थिर बसलेला आहे, ज्याने करण्याजोगे केले आहे, जो आस्रवरहित आहे आणि उत्तम ध्येयाला पोहोचला आहे, त्याला मी ब्राह्मण म्हणतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Absorbed, rid of hopes, their task completed, without defilements, arrived at the highest goal: that’s who I declare a brahmin.

दिवा तपति आदिच्चो,रत्तिमाभाति चन्दिमा ।सन्नद्धो खत्तियो तपति,झायी तपति ब्राह्मणो ।अथ सब्बमहोरत्तिं,बुद्धो तपति तेजसा ॥

Divā tapati ādicco,rattimābhāti candimā;Sannaddho khattiyo tapati,jhāyī tapati brāhmaṇo;Atha sabbamahorattiṁ,buddho tapati tejasā.

दिवसा सूर्य तळपतो, रात्री चंद्र उजळतो, चिलखतात क्षत्रिय झळकतो, ध्यानात ब्राह्मण झळकतो, पण बुद्ध आपल्या तेजाने दिवसरात्र झळकतात.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): The sun blazes by day, the moon radiates at night, the aristocrat shines in armor, and the brahmin shines in absorption. But all day and all night, the Buddha blazes with glory.

बाहितपापोति ब्राह्मणो,समचरिया समणोति वुच्चति ।पब्बाजयमत्तनो मलं,तस्मा “पब्बजितो”ति वुच्चति ॥

Bāhitapāpoti brāhmaṇo,Samacariyā samaṇoti vuccati;Pabbājayamattano malaṁ,Tasmā “pabbajito”ti vuccati.

पाप बाहेर काढल्याने कोणी ब्राह्मण म्हणवतो, समतेने जगल्याने श्रमण, आणि आपला मळ काढून टाकल्याने प्रव्रजित म्हणवतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): A brahmin’s so-called since they’ve banished evil, an ascetic’s so-called since they live a serene life. One who has renounced all stains is said to be a “renunciant”.

न ब्राह्मणस्स पहरेय्य,नास्स मुञ्चेथ ब्राह्मणो ।धी ब्राह्मणस्स हन्तारं,ततो धी यस्स मुञ्चति ॥

Na brāhmaṇassa pahareyya,nāssa muñcetha brāhmaṇo;Dhī brāhmaṇassa hantāraṁ,tato dhī yassa muñcati.

ब्राह्मणावर प्रहार करू नये, आणि ब्राह्मणानेही उलट क्रोध करू नये. ब्राह्मणाला मारणाऱ्याचा धिक्कार, आणि उलट क्रोध करणाऱ्याचा त्याहूनही अधिक.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): One should never strike a brahmin, nor should a brahmin retaliate. Woe to the one who hurts a brahmin, and woe for the one who retaliates.

न ब्राह्मणस्सेतदकिञ्चि सेय्यो,यदा निसेधो मनसो पियेहि ।यतो यतो हिंसमनो निवत्तति,ततो ततो सम्मतिमेव दुक्खं ॥

Na brāhmaṇassetadakiñci seyyo,Yadā nisedho manaso piyehi;Yato yato hiṁsamano nivattati,Tato tato sammatimeva dukkhaṁ.

ब्राह्मणासाठी यापेक्षा श्रेष्ठ काही नाही की त्याने मनाला प्रिय गोष्टींपासून आवरावे. जिथे जिथे हिंसेचे मन मागे फिरते, तिथे तिथे दुःख शमते.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Nothing is better for a brahmin than to hold their mind back from attachment. From wherever a cruel wish recoils, right there suffering subsides.

यस्स कायेन वाचाय,मनसा नत्थि दुक्कटं ।संवुतं तीहि ठानेहि,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥

Yassa kāyena vācāya,manasā natthi dukkaṭaṁ;Saṁvutaṁ tīhi ṭhānehi,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

जो शरीर, वाणी आणि मन यांनी कोणतेही वाईट कर्म करत नाही, आणि या तिन्हींत संयमी आहे, त्याला मी ब्राह्मण म्हणतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Who does nothing wrong by body, speech or mind, restrained in these three respects, that’s who I declare a brahmin.

यम्हा धम्मं विजानेय्य,सम्मासम्बुद्धदेसितं ।सक्कच्चं तं नमस्सेय्य,अग्गिहुत्तंव ब्राह्मणो ॥

Yamhā dhammaṁ vijāneyya,sammāsambuddhadesitaṁ;Sakkaccaṁ taṁ namasseyya,aggihuttaṁva brāhmaṇo.

ज्यांच्याकडून सम्यक संबुद्धांनी उपदेशिलेला धम्म शिकलो, त्यांचा आदराने तसाच सन्मान करावा जसा ब्राह्मण यज्ञाग्नीचा करतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): You should graciously honor the one from whom you learn the Dhamma taught by the awakened Buddha, as a brahmin honors the sacred flame.

किं ते जटाहि दुम्मेध,किं ते अजिनसाटिया ।अब्भन्तरं ते गहनं,बाहिरं परिमज्जसि ॥

Kiṁ te jaṭāhi dummedha,kiṁ te ajinasāṭiyā;Abbhantaraṁ te gahanaṁ,bāhiraṁ parimajjasi.

हे मूर्खा, जटांनी तुला काय लाभ, आणि मृगाजिनाने काय? आत तर तुझ्या गुंत्यांचे रान आहे, आणि तू बाहेरचे अंग चकाकवतोस.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Why the matted hair, you simpleton, and why the skin of deer? The tangle is inside you, yet you polish up your outsides.

पंसुकूलधरं जन्तुं,किसं धमनिसन्थतं ।एकं वनस्मिं झायन्तं,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥

Paṁsukūladharaṁ jantuṁ,kisaṁ dhamanisanthataṁ;Ekaṁ vanasmiṁ jhāyantaṁ,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

जो टाकून दिलेल्या चिंध्यांचे चीवर घालतो, कृश आहे, ज्याच्या शिरा दिसतात, आणि जो वनात एकटा ध्यान करतो, त्याला मी ब्राह्मण म्हणतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): A personage who wears robes of rags, lean, their limbs showing veins, meditating alone in the forest, that’s who I declare a brahmin.

सब्बसंयोजनं छेत्वा,यो वे न परितस्सति ।सङ्गातिगं विसंयुत्तं,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥

Sabbasaṁyojanaṁ chetvā,yo ve na paritassati;Saṅgātigaṁ visaṁyuttaṁ,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

ज्याने सर्व बंधने तोडली आहेत, जो भयभीत होत नाही, जो आसक्तीच्या पलीकडे आणि बंधनमुक्त आहे, त्याला मी ब्राह्मण म्हणतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Having cut off all fetters they have no anxiety. They’ve slipped their chains and are detached: that’s who I declare a brahmin.

छेत्वा नद्धिं वरत्तञ्च,सन्दानं सहनुक्कमं ।उक्खित्तपलिघं बुद्धं,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥

Chetvā naddhiṁ varattañca,sandānaṁ sahanukkamaṁ;Ukkhittapalighaṁ buddhaṁ,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

ज्याने पट्टा, दोर, वेसण आणि लगाम तोडले आहेत आणि जुंपणीचा दांडा उचलला आहे, त्या जागृताला मी ब्राह्मण म्हणतो. अट्ठकथा यांना क्रोध, तृष्णा, मिथ्या दृष्टी, अनुशय आणि अविद्या यांची प्रतीके मानते.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): They’ve cut the strap and harness, the halter and bridle too, with cross-bar lifted, they’re awakened: that’s who I declare a brahmin.

अक्कोसं वधबन्धञ्च,अदुट्ठो यो तितिक्खति ।खन्तीबलं बलानीकं,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥

Akkosaṁ vadhabandhañca,aduṭṭho yo titikkhati;Khantībalaṁ balānīkaṁ,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

जो शिवीगाळ, मारहाण आणि बंधन क्रोध न करता सहन करतो, क्षमेचे बळ हीच ज्याची सेना आहे, त्याला मी ब्राह्मण म्हणतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Abuse, killing, caging: they endure these without anger. Patience is their powerful army: that’s who I declare a brahmin.

अक्कोधनं वतवन्तं,सीलवन्तं अनुस्सदं ।दन्तं अन्तिमसारीरं,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥

Akkodhanaṁ vatavantaṁ,sīlavantaṁ anussadaṁ;Dantaṁ antimasārīraṁ,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

जो क्रोधरहित आहे, व्रते पाळतो, शीलवान आहे, तृष्णेच्या उफाळ्यापासून मुक्त आहे, संयमी आहे आणि ज्याचे हे अखेरचे शरीर आहे, त्याला मी ब्राह्मण म्हणतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Not irritable or pretentious, dutiful in precepts and observances, tamed, bearing their final body: that’s who I declare a brahmin.

वारि पोक्खरपत्तेव,आरग्गेरिव सासपो ।यो न लिम्पति कामेसु,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥

Vāri pokkharapatteva,āraggeriva sāsapo;Yo na limpati kāmesu,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

कमळाच्या पानावर पाणी आणि सुईच्या टोकावर मोहरीचा दाणा टिकत नाही, तसे ज्याच्यावर कामसुखे टिकत नाहीत, त्याला मी ब्राह्मण म्हणतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Like water from a lotus leaf, like a mustard seed off the point of a pin, sensual pleasures slip off them: that’s who I declare a brahmin.

यो दुक्खस्स पजानाति,इधेव खयमत्तनो ।पन्नभारं विसंयुत्तं,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥

Yo dukkhassa pajānāti,idheva khayamattano;Pannabhāraṁ visaṁyuttaṁ,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

जो याच जीवनात आपल्या दुःखाचा क्षय जाणतो, ज्याने ओझे उतरवले आहे आणि जो बंधनमुक्त आहे, त्याला मी ब्राह्मण म्हणतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): They understand for themselves the end of suffering in this life; with burden put down, detached: that’s who I declare a brahmin.

गम्भीरपञ्ञं मेधाविं,मग्गामग्गस्स कोविदं ।उत्तमत्थमनुप्पत्तं,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥

Gambhīrapaññaṁ medhāviṁ,maggāmaggassa kovidaṁ;Uttamatthamanuppattaṁ,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

जो सखोल प्रज्ञेचा, मेधावी, मार्ग आणि अमार्ग जाणणारा आहे, आणि उत्तम ध्येयाला पोहोचला आहे, त्याला मी ब्राह्मण म्हणतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Deep in wisdom, intelligent, expert in the path and what is not the path; arrived at the highest goal: that’s who I declare a brahmin.

असंसट्ठं गहट्ठेहि,अनागारेहि चूभयं ।अनोकसारिमप्पिच्छं,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥

Asaṁsaṭṭhaṁ gahaṭṭhehi,anāgārehi cūbhayaṁ;Anokasārimappicchaṁ,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

जो ना गृहस्थांशी ना बेघरांशी फार मिसळतो, ठावठिकाण्याविना विचरतो आणि ज्याच्या इच्छा अल्प आहेत, त्याला मी ब्राह्मण म्हणतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Mixing with neither householders nor the homeless; a migrant with no bastion, few in wishes: that’s who I declare a brahmin.

अविरुद्धं विरुद्धेसु,अत्तदण्डेसु निब्बुतं ।सादानेसु अनादानं,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥

Aviruddhaṁ viruddhesu,attadaṇḍesu nibbutaṁ;Sādānesu anādānaṁ,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

जो वैऱ्यांमध्ये वैररहित आहे, दंड उचललेल्यांमध्ये शांत आहे, आणि धरून ठेवणाऱ्यांमध्ये अनासक्त आहे, त्याला मी ब्राह्मण म्हणतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Not fighting among those who fight, quenched among those who have taken up arms, not grasping among those who grasp: that’s who I declare a brahmin.

यस्स रागो च दोसो च,मानो मक्खो च पातितो ।सासपोरिव आरग्गा,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥

Yassa rāgo ca doso ca,māno makkho ca pātito;Sāsaporiva āraggā,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

ज्याचा राग, द्वेष, अहंकार आणि इतरांचा तिरस्कार सुईच्या टोकावरून मोहरीचा दाणा पडावा तसे गळून पडले आहेत, त्याला मी ब्राह्मण म्हणतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): They’ve discarded greed and hate, along with conceit and contempt, like a mustard seed off the point of a pin: that’s who I declare a brahmin.

अकक्कसं विञ्ञापनिं,गिरं सच्चमुदीरये ।याय नाभिसजे कञ्चि,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥

Akakkasaṁ viññāpaniṁ,giraṁ saccamudīraye;Yāya nābhisaje kañci,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

जो मृदू, अर्थपूर्ण आणि सत्य वाणी बोलतो, ज्यामुळे कोणाला दुखावत नाही, त्याला मी ब्राह्मण म्हणतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): The words they utter are polished, informative, and true, and don’t offend anyone: that’s who I declare a brahmin.

योध दीघं व रस्सं वा,अणुं थूलं सुभासुभं ।लोके अदिन्नं नादियति,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥

Yodha dīghaṁ va rassaṁ vā,aṇuṁ thūlaṁ subhāsubhaṁ;Loke adinnaṁ nādiyati,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

जो जगात न दिलेले काहीही घेत नाही, मग ते लांब असो वा आखूड, लहान असो वा मोठे, सुंदर असो वा कुरूप, त्याला मी ब्राह्मण म्हणतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): They don’t steal anything in the world, long or short, tiny or huge, beautiful or ugly: that’s who I declare a brahmin.

आसा यस्स न विज्जन्ति,अस्मिं लोके परम्हि च ।निरासासं विसंयुत्तं,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥

Āsā yassa na vijjanti,asmiṁ loke paramhi ca;Nirāsāsaṁ visaṁyuttaṁ,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

ज्याला ना या लोकाची आशा ना परलोकाची, जो आशारहित आणि बंधनमुक्त आहे, त्याला मी ब्राह्मण म्हणतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): They have no hope in this world or the next; with no need for hope, detached: that’s who I declare a brahmin.

यस्सालया न विज्जन्ति,अञ्ञाय अकथङ्कथी ।अमतोगधमनुप्पत्तं,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥

Yassālayā na vijjanti,aññāya akathaṅkathī;Amatogadhamanuppattaṁ,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

ज्याच्यात कोणतीही आसक्ती नाही, जो ज्ञानाने संशयमुक्त झाला आहे आणि अमृतात खोल उतरला आहे, त्याला मी ब्राह्मण म्हणतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): They have no clinging, knowledge has freed them of indecision, they’ve arrived at the objective, freedom from death: that’s who I declare a brahmin.

योध पुञ्ञञ्च पापञ्च,उभो सङ्गमुपच्चगा ।असोकं विरजं सुद्धं,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥

Yodha puññañca pāpañca,ubho saṅgamupaccagā;Asokaṁ virajaṁ suddhaṁ,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

जो या जगात पुण्य आणि पाप दोन्हींच्या आसक्तीपलीकडे गेला आहे, जो शोकरहित, निर्मळ आणि शुद्ध आहे, त्याला मी ब्राह्मण म्हणतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): They’ve escaped the chain of both good and bad deeds; sorrowless, stainless, pure: that’s who I declare a brahmin.

चन्दंव विमलं सुद्धं,विप्पसन्नमनाविलं ।नन्दीभवपरिक्खीणं,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥

Candaṁva vimalaṁ suddhaṁ,vippasannamanāvilaṁ;Nandībhavaparikkhīṇaṁ,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

जो चंद्रासारखा निर्मळ, शुद्ध, प्रसन्न आणि स्वच्छ आहे, ज्याची भवाविषयीची आवड संपली आहे, त्याला मी ब्राह्मण म्हणतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Pure as the spotless moon, clear and unclouded, they’ve ended relish for rebirth: that’s who I declare a brahmin.

योमं पलिपथं दुग्गं,संसारं मोहमच्चगा ।तिण्णो पारङ्गतो झायी,अनेजो अकथङ्कथी ।अनुपादाय निब्बुतो,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥

Yomaṁ palipathaṁ duggaṁ,saṁsāraṁ mohamaccagā;Tiṇṇo pāraṅgato jhāyī,anejo akathaṅkathī;Anupādāya nibbuto,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

जो या कठीण दलदलीच्या, संसाराच्या आणि मोहाच्या पलीकडे गेला आहे, जो तरून गेला आहे, ध्यानी आहे, तृष्णा आणि संशय यांपासून मुक्त आहे, आणि काही न धरल्याने शांत झाला आहे, त्याला मी ब्राह्मण म्हणतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): They’ve got past this grueling swamp of delusion, transmigration. Meditating in stillness, free of indecision, they have crossed over to the far shore. They’re quenched by not grasping: that’s who I declare a brahmin.

योध कामे पहन्त्वान,अनागारो परिब्बजे ।कामभवपरिक्खीणं,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥

Yodha kāme pahantvāna,anāgāro paribbaje;Kāmabhavaparikkhīṇaṁ,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

जो कामसुखे त्यागून घर सोडून प्रव्रजित झाला आहे, ज्याची कामना आणि भव संपले आहेत, त्याला मी ब्राह्मण म्हणतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): They’ve given up sensual pleasures, and have gone forth from lay life; they’ve ended rebirth in the sensual realm: that’s who I declare a brahmin.

योध तण्हं पहन्त्वान,अनागारो परिब्बजे ।तण्हाभवपरिक्खीणं,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥अनागारो परिब्बजे ।तण्हाभवपरिक्खीणं,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥

Yodha taṇhaṁ pahantvāna,anāgāro paribbaje;Taṇhābhavaparikkhīṇaṁ,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.anāgāro paribbaje;Taṇhābhavaparikkhīṇaṁ,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

जो तृष्णा त्यागून घर सोडून प्रव्रजित झाला आहे, ज्याची तृष्णा आणि भव संपले आहेत, त्याला मी ब्राह्मण म्हणतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): They’ve given up craving, and have gone forth from lay life; they’ve ended craving to be reborn: that’s who I declare a brahmin. and have gone forth from lay life; they’ve ended craving to be reborn: that’s who I declare a brahmin.

हित्वा मानुसकं योगं,दिब्बं योगं उपच्चगा ।सब्बयोगविसंयुत्तं,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥

Hitvā mānusakaṁ yogaṁ,dibbaṁ yogaṁ upaccagā;Sabbayogavisaṁyuttaṁ,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

ज्याने मानवी जोखड टाकले आहे आणि दिव्य जोखडही ओलांडले आहे, जो सर्व जोखडांतून मुक्त आहे, त्याला मी ब्राह्मण म्हणतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): They’ve thrown off the human yoke, and slipped out of the heavenly yoke; unyoked from all yokes: that’s who I declare a brahmin.

हित्वा रतिञ्च अरतिञ्च,सीतिभूतं निरूपधिं ।सब्बलोकाभिभुं वीरं,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥

Hitvā ratiñca aratiñca,sītibhūtaṁ nirūpadhiṁ;Sabbalokābhibhuṁ vīraṁ,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

ज्याने रती आणि अरती, म्हणजे ओढ आणि नावड, दोन्ही सोडल्या आहेत, जो शीतल आणि उपाधिरहित आहे, सर्व लोक जिंकणारा वीर आहे, त्याला मी ब्राह्मण म्हणतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Giving up desire and discontent, they’re cooled and free of attachments; a hero, master of the whole world: that’s who I declare a brahmin.

चुतिं यो वेदि सत्तानं,उपपत्तिञ्च सब्बसो ।असत्तं सुगतं बुद्धं,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥

Cutiṁ yo vedi sattānaṁ,upapattiñca sabbaso;Asattaṁ sugataṁ buddhaṁ,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

जो प्राण्यांचा मृत्यू आणि जन्म सर्व प्रकारे जाणतो, जो अनासक्त, सुगत आणि बुद्ध आहे, त्याला मी ब्राह्मण म्हणतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): They know the passing away and rebirth of all beings; unattached, holy, awakened: that’s who I declare a brahmin.

यस्स गतिं न जानन्ति,देवा गन्धब्बमानुसा ।खीणासवं अरहन्तं,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥

Yassa gatiṁ na jānanti,devā gandhabbamānusā;Khīṇāsavaṁ arahantaṁ,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

ज्याची गती ना देव जाणतात, ना गंधर्व, ना माणसे, जो आस्रवरहित अर्हत आहे, त्याला मी ब्राह्मण म्हणतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Gods, centaurs, and humans don’t know their destiny; the perfected ones with defilements ended: that’s who I declare a brahmin.

यस्स पुरे च पच्छा च,मज्झे च नत्थि किञ्चनं ।अकिञ्चनं अनादानं,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥

Yassa pure ca pacchā ca,majjhe ca natthi kiñcanaṁ;Akiñcanaṁ anādānaṁ,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

ज्याचे पुढे, मागे आणि मध्ये काहीही स्वतःचे नाही, जो अकिंचन आहे आणि काहीही धरून ठेवत नाही, त्याला मी ब्राह्मण म्हणतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): They have nothing before or after, or even in between. Having nothing, taking nothing: that’s who I declare a brahmin.

उसभं पवरं वीरं,महेसिं विजिताविनं ।अनेजं न्हातकं बुद्धं,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥

Usabhaṁ pavaraṁ vīraṁ,mahesiṁ vijitāvinaṁ;Anejaṁ nhātakaṁ buddhaṁ,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.

जो वृषभासारखा श्रेष्ठ, वीर, महर्षी, विजयी, अविचल, स्नातक आणि बुद्ध आहे, त्याला मी ब्राह्मण म्हणतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Captain of the herd, excellent hero, great seer and victor; unstirred, washed, awakened: that’s who I declare a brahmin.

पुब्बेनिवासं यो वेदि,सग्गापायञ्च पस्सति ।अथो जातिक्खयं पत्तो,अभिञ्ञावोसितो मुनि ।सब्बवोसितवोसानं,तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं ॥ब्राह्मणवग्गो छब्बीसतिमो ॥एत्तावता सब्बपठमे यमकवग्गे चुद्दस वत्थूनि, अप्पमादवग्गे नव, चित्तवग्गे नव, पुप्फवग्गे द्वादस, बालवग्गे पन्नरस, पण्डितवग्गे एकादस, अरहन्तवग्गे दस, सहस्सवग्गे चुद्दस, पापवग्गे द्वादस, दण्डवग्गे एकादस, जरावग्गे नव, अत्तवग्गे दस, लोकवग्गे एकादस, बुद्धवग्गे नव, सुखवग्गे अट्ठ, पियवग्गे नव, कोधवग्गे अट्ठ, मलवग्गे द्वादस, धम्मट्ठवग्गे दस, मग्गवग्गे द्वादस, पकिण्णकवग्गे नव, निरयवग्गे नव, नागवग्गे अट्ठ, तण्हावग्गे द्वादस, भिक्खुवग्गे द्वादस, ब्राह्मणवग्गे चत्तालीसाति पञ्चाधिकानि तीणि वत्थुसतानि ॥सतेवीसचतुस्सता,चतुसच्चविभाविना ।सतत्तयञ्च वत्थूनं,पञ्चाधिकं समुट्ठिताति ॥धम्मपदे वग्गानमुद्दानंयमकप्पमादो चित्तं,पुप्फं बालेन पण्डितो ।अरहन्तो सहस्सञ्च,पापं दण्डेन ते दस ॥जरा अत्ता च लोको च,बुद्धो सुखं पियेन च ।कोधो मलञ्च धम्मट्ठो,मग्गवग्गेन वीसति ॥पकिण्णं निरयो नागो,तण्हा भिक्खु च ब्राह्मणो ।एते छब्बीसति वग्गा,देसितादिच्चबन्धुना ॥गाथानमुद्दानंयमके वीसति गाथा,अप्पमादम्हि द्वादस ।एकादस चित्तवग्गे,पुप्फवग्गम्हि सोळस ॥बाले च सोळस गाथा,पण्डितम्हि चतुद्दस ।अरहन्ते दस गाथा,सहस्से होन्ति सोळस ॥तेरस पापवग्गम्हि,दण्डम्हि दस सत्त च ।एकादस जरा वग्गे,अत्तवग्गम्हि ता दस ॥द्वादस लोकवग्गम्हि,बुद्धवग्गम्हि ठारस ।सुखे च पियवग्गे च,गाथायो होन्ति द्वादस ॥चुद्दस कोधवग्गम्हि,मलवग्गेकवीसति ।सत्तरस च धम्मट्ठे,मग्गवग्गे सत्तरस ॥पकिण्णे सोळस गाथा,निरये नागे च चुद्दस ।छब्बीस तण्हावग्गम्हि,तेवीस भिक्खुवग्गिका ॥एकतालीसगाथायो,ब्राह्मणे वग्गमुत्तमे ।गाथासतानि चत्तारि,तेवीस च पुनापरे ।धम्मपदे निपातम्हि,देसितादिच्चबन्धुनाति ॥धम्मपदपाळि समत्ता ॥

Pubbenivāsaṁ yo vedi,saggāpāyañca passati;Atho jātikkhayaṁ patto,abhiññāvosito muni;Sabbavositavosānaṁ,tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.Brāhmaṇavaggo chabbīsatimo.Ettāvatā sabbapaṭhame yamakavagge cuddasa vatthūni, appamādavagge nava, cittavagge nava, pupphavagge dvādasa, bālavagge pannarasa, paṇḍitavagge ekādasa, arahantavagge dasa, sahassavagge cuddasa, pāpavagge dvādasa, daṇḍavagge ekādasa, jarāvagge nava, attavagge dasa, lokavagge ekādasa, buddhavagge nava, sukhavagge aṭṭha, piyavagge nava, kodhavagge aṭṭha, malavagge dvādasa, dhammaṭṭhavagge dasa, maggavagge dvādasa, pakiṇṇakavagge nava, nirayavagge nava, nāgavagge aṭṭha, taṇhāvagge dvādasa, bhikkhuvagge dvādasa, brāhmaṇavagge cattālīsāti pañcādhikāni tīṇi vatthusatāni.Satevīsacatussatā,catusaccavibhāvinā;Satattayañca vatthūnaṁ,pañcādhikaṁ samuṭṭhitāti.Dhammapade vaggānamuddānaṁYamakappamādo cittaṁ,pupphaṁ bālena paṇḍito;Arahanto sahassañca,pāpaṁ daṇḍena te dasa.Jarā attā ca loko ca,buddho sukhaṁ piyena ca;Kodho malañca dhammaṭṭho,maggavaggena vīsati.Pakiṇṇaṁ nirayo nāgo,taṇhā bhikkhu ca brāhmaṇo;Ete chabbīsati vaggā,desitādiccabandhunā.GāthānamuddānaṁYamake vīsati gāthā,appamādamhi dvādasa;Ekādasa cittavagge,pupphavaggamhi soḷasa.Bāle ca soḷasa gāthā,paṇḍitamhi catuddasa;Arahante dasa gāthā,sahasse honti soḷasa.Terasa pāpavaggamhi,daṇḍamhi dasa satta ca;Ekādasa jarā vagge,attavaggamhi tā dasa.Dvādasa lokavaggamhi,buddhavaggamhi ṭhārasa;Sukhe ca piyavagge ca,gāthāyo honti dvādasa.Cuddasa kodhavaggamhi,malavaggekavīsati;Sattarasa ca dhammaṭṭhe,maggavagge sattarasa.Pakiṇṇe soḷasa gāthā,niraye nāge ca cuddasa;Chabbīsa taṇhāvaggamhi,tevīsa bhikkhuvaggikā.Ekatālīsagāthāyo,brāhmaṇe vaggamuttame;Gāthāsatāni cattāri,tevīsa ca punāpare;Dhammapade nipātamhi,desitādiccabandhunāti.Dhammapadapāḷi samattā.

जो आपले पूर्वजन्म जाणतो, स्वर्ग आणि दुर्गती पाहतो, ज्याने जन्माचा क्षय गाठला आहे, जो पूर्ण ज्ञान असलेला मुनी आहे आणि ज्याने सर्व काही पूर्ण केले आहे, त्याला मी ब्राह्मण म्हणतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): One who knows their past lives, sees heaven and places of loss, and has attained the end of rebirth; a sage of perfect insight at the summit of spiritual perfection: that’s who I declare a brahmin. The Sayings of the Dhamma are complete.