चित्त वग्ग (मन)

वारिजोव थले खित्तो,ओकमोकतउब्भतो ।परिफन्दतिदं चित्तं,मारधेय्यं पहातवे ॥

Vārijova thale khitto,okamokataubbhato;Pariphandatidaṁ cittaṁ,māradheyyaṁ pahātave.

पाण्यातून काढून जमिनीवर टाकलेला मासा जसा तडफडतो, तसेच माराच्या सत्तेतून सुटण्याच्या प्रयत्नात हे मन तडफडते.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Like a fish pulled from the sea and cast upon the shore, this mind flounders about, trying to throw off Māra’s dominion.

सुदुद्दसं सुनिपुणं,यत्थकामनिपातिनं ।चित्तं रक्खेथ मेधावी,चित्तं गुत्तं सुखावहं ॥

Sududdasaṁ sunipuṇaṁ,yatthakāmanipātinaṁ;Cittaṁ rakkhetha medhāvī,cittaṁ guttaṁ sukhāvahaṁ.

हे मन दिसण्यास अतिकठीण, अतिसूक्ष्म आणि वाटेल तिथे जाऊन बसणारे आहे. ज्ञान्याने त्याचे रक्षण करावे; रक्षित मन सुख आणते.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): So hard to see, so subtle, alighting where it will; the discerning protect the mind, a guarded mind leads to bliss.

दूरङ्गमं एकचरं,असरीरं गुहासयं ।ये चित्तं संयमिस्सन्ति,मोक्खन्ति मारबन्धना ॥

Dūraṅgamaṁ ekacaraṁ,asarīraṁ guhāsayaṁ;Ye cittaṁ saṁyamissanti,mokkhanti mārabandhanā.

मन दूरवर एकटे भटकते, ते निराकार आहे आणि हृदयाच्या गुहेत दडलेले असते. जे त्याला संयमात ठेवतात, ते माराच्या बंधनातून मुक्त होतात.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): The mind travels far, wandering alone; incorporeal, it lies hidden in the heart. Those who will restrain the mind are freed from Māra’s bonds.

अनवट्ठितचित्तस्स,सद्धम्मं अविजानतो ।परिप्लवपसादस्स,पञ्ञा न परिपूरति ॥

Anavaṭṭhitacittassa,saddhammaṁ avijānato;Pariplavapasādassa,paññā na paripūrati.

ज्याचे मन स्थिर नाही, जो सद्धम्म जाणत नाही आणि ज्याची श्रद्धा डळमळते, त्याची प्रज्ञा पूर्ण होत नाही.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Those of unsteady mind, who don’t understand the true teaching, and whose confidence wavers, do not perfect their wisdom.

अनवस्सुतचित्तस्स,अनन्वाहतचेतसो ।पुञ्ञपापपहीनस्स,नत्थि जागरतो भयं ॥

Anavassutacittassa,ananvāhatacetaso;Puññapāpapahīnassa,natthi jāgarato bhayaṁ.

ज्याच्या मनात रागाचा ओलावा नाही आणि द्वेषाचा आघात नाही, जो पुण्य आणि पाप दोन्हींच्या पलीकडे गेला आहे, त्या जागृत व्यक्तीला कोणतेही भय नसते.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): One whose mind is not festering, whose heart is undamaged, who’s given up right and wrong, alert, has nothing to fear.

कुम्भूपमं कायमिमं विदित्वा,नगरूपमं चित्तमिदं ठपेत्वा ।योधेथ मारं पञ्ञावुधेन,जितञ्च रक्खे अनिवेसनो सिया ॥

Kumbhūpamaṁ kāyamimaṁ viditvā,Nagarūpamaṁ cittamidaṁ ṭhapetvā;Yodhetha māraṁ paññāvudhena,Jitañca rakkhe anivesano siyā.

हे शरीर मडक्यासारखे नाजूक आहे हे जाणून आणि मनाला नगराच्या किल्ल्यासारखे भक्कम करून, प्रज्ञेच्या शस्त्राने माराशी लढा, जिंकलेल्याचे रक्षण करा आणि त्यात आसक्त होऊ नका.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Knowing this body breaks like a pot, and fortifying the mind like a citadel, attack Māra with the sword of wisdom, guard your conquest, and never settle.

अचिरं वतयं कायो,पथविं अधिसेस्सति ।छुद्धो अपेतविञ्ञाणो,निरत्थंव कलिङ्गरं ॥

Aciraṁ vatayaṁ kāyo,pathaviṁ adhisessati;Chuddho apetaviññāṇo,niratthaṁva kaliṅgaraṁ.

लवकरच हे शरीर चेतनाहीन होऊन, निरुपयोगी ओंडक्यासारखे फेकलेले, जमिनीवर पडलेले असेल.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): All too soon this body will lie upon the earth, bereft of consciousness, tossed aside like a worthless log.

दिसो दिसं यं तं कयिरा,वेरी वा पन वेरिनं ।मिच्छापणिहितं चित्तं,पापियो नं ततो करे ॥

Diso disaṁ yaṁ taṁ kayirā,verī vā pana verinaṁ;Micchāpaṇihitaṁ cittaṁ,pāpiyo naṁ tato kare.

चुकीच्या दिशेला लागलेले मन माणसाची इतकी हानी करते जितकी शत्रू शत्रूची किंवा वैरी वैऱ्याचीही करू शकत नाही.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): A wrongly directed mind would do you more harm than a hater to the hated, or an enemy to their foe.