बाल वग्ग (मूर्ख)

दीघा जागरतो रत्ति,दीघं सन्तस्स योजनं ।दीघो बालान संसारो,सद्धम्मं अविजानतं ॥

Dīghā jāgarato ratti,dīghaṁ santassa yojanaṁ;Dīgho bālāna saṁsāro,saddhammaṁ avijānataṁ.

जागणाऱ्यासाठी रात्र लांब असते, थकलेल्यासाठी एक योजन लांब असतो, आणि सद्धम्म न जाणणाऱ्या मूर्खांसाठी संसाराचे चक्र लांब असते.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Long is the night for the wakeful; long is the league for the weary; long transmigrate the fools who don’t understand the true teaching.

चरञ्चे नाधिगच्छेय्य,सेय्यं सदिसमत्तनो ।एकचरियं दळ्हं कयिरा,नत्थि बाले सहायता ॥

Carañce nādhigaccheyya,Seyyaṁ sadisamattano;Ekacariyaṁ daḷhaṁ kayirā,Natthi bāle sahāyatā.

फिरताना आपल्यापेक्षा श्रेष्ठ किंवा आपल्या बरोबरीचा सोबती मिळाला नाही, तर ठामपणे एकटेच फिरावे; मूर्खाशी मैत्री होऊ शकत नाही.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): If while wandering you find no partner equal or better than yourself, then firmly resolve to wander alone, there’s no fellowship with fools.

मुहुत्तमपि चे विञ्ञू,पण्डितं पयिरुपासति ।खिप्पं धम्मं विजानाति,जिव्हा सूपरसं यथा ॥

Muhuttamapi ce viññū,paṇḍitaṁ payirupāsati;Khippaṁ dhammaṁ vijānāti,jivhā sūparasaṁ yathā.

समजूतदार माणूस क्षणभरही ज्ञान्याच्या सहवासात राहिला तरी लवकरच धम्म जाणतो, जशी जीभ आमटीची चव जाणते.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): If a clever person attends to the wise even just for an hour or so, they swiftly understand the teaching, like a tongue the taste of the soup.

चरन्ति बाला दुम्मेधा,अमित्तेनेव अत्तना ।करोन्ता पापकं कम्मं,यं होति कटुकप्फलं ॥

Caranti bālā dummedhā,amitteneva attanā;Karontā pāpakaṁ kammaṁ,yaṁ hoti kaṭukapphalaṁ.

अविचारी मूर्ख स्वतःचेच शत्रू असल्यासारखे वागतात; ते अशी पापकर्मे करतात ज्यांचे फळ कडू असते.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Fools and simpletons behave like their own worst enemies, doing wicked deeds that ripen as bitter fruit.

न तं कम्मं कतं साधु,यं कत्वा अनुतप्पति ।यस्स अस्सुमुखो रोदं,विपाकं पटिसेवति ॥

Na taṁ kammaṁ kataṁ sādhu,yaṁ katvā anutappati;Yassa assumukho rodaṁ,vipākaṁ paṭisevati.

जे कर्म केल्यावर नंतर पश्चात्ताप होतो आणि ज्याचे फळ अश्रू ढाळत, रडत भोगावे लागते, ते कर्म करणे चांगले नाही.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): It’s not good to do a deed that plagues you later on, for which you weep and wail, as its effect stays with you.

तञ्च कम्मं कतं साधु,यं कत्वा नानुतप्पति ।यस्स पतीतो सुमनो,विपाकं पटिसेवति ॥

Tañca kammaṁ kataṁ sādhu,yaṁ katvā nānutappati;Yassa patīto sumano,vipākaṁ paṭisevati.

जे कर्म केल्यावर नंतर पश्चात्ताप होत नाही आणि ज्याचे फळ प्रसन्न आणि आनंदी मनाने भोगले जाते, ते कर्म करणे चांगले.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): It is good to do a deed that doesn’t plague you later on, that gladdens and cheers, as its effect stays with you.

मधुंवा मञ्ञति बालो,याव पापं न पच्चति ।यदा च पच्चति पापं,अथ दुक्खं निगच्छति ॥

Madhuṁvā maññati bālo,yāva pāpaṁ na paccati;Yadā ca paccati pāpaṁ,atha dukkhaṁ nigacchati.

पापाचे फळ पिकेपर्यंत मूर्ख त्याला मधासारखे गोड समजतो; पण पाप पिकले की तो दुःखात पडतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): The fool imagines that evil is sweet, so long as it has not yet ripened. But as soon as that evil ripens, they fall into suffering.

मासे मासे कुसग्गेन,बालो भुञ्जेय्य भोजनं ।न सो सङ्खातधम्मानं,कलं अग्घति सोळसिं ॥

Māse māse kusaggena,bālo bhuñjeyya bhojanaṁ;Na so saṅkhātadhammānaṁ,kalaṁ agghati soḷasiṁ.

मूर्खाने महिनोन महिने दर्भाच्या टोकाने अन्न खाल्ले, तरी तो धम्म जाणणाऱ्याच्या सोळाव्या भागाचीही बरोबरी करत नाही.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Month after month a fool may eat food from a grass-blade’s tip; but they’ll never be worth a sixteenth part of one who has appraised the teaching.

न हि पापं कतं कम्मं,सज्जुखीरंव मुच्चति ।डहन्तं बालमन्वेति,भस्मच्छन्नोव पावको ॥

Na hi pāpaṁ kataṁ kammaṁ,Sajjukhīraṁva muccati;Ḍahantaṁ bālamanveti,Bhasmacchannova pāvako.

केलेले पापकर्म ताज्या दुधासारखे लगेच विरजत नाही; राखेखाली दडलेल्या विस्तवासारखे धुमसत ते मूर्खाचा पाठलाग करते.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): For a wicked deed that has been done does not curdle quickly like milk. Smoldering, it follows the fool, like a fire smothered over with ash.

यावदेव अनत्थाय,ञत्तं बालस्स जायति ।हन्ति बालस्स सुक्कंसं,मुद्धमस्स विपातयं ॥

Yāvadeva anatthāya,ñattaṁ bālassa jāyati;Hanti bālassa sukkaṁsaṁ,muddhamassa vipātayaṁ.

मूर्खाला जे ज्ञान किंवा प्रसिद्धी मिळते, ती त्याच्या अनर्थासाठीच ठरते; ती त्याचे पुण्य नष्ट करते आणि त्याचे डोके फोडून टाकते.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Whatever fame a fool may get, it only gives rise to harm. Whatever good features they have it ruins, and blows their head into bits.

असन्तं भावनमिच्छेय्य,पुरेक्खारञ्च भिक्खुसु ।आवासेसु च इस्सरियं,पूजं परकुलेसु च ॥

Asantaṁ bhāvanamiccheyya,Purekkhārañca bhikkhusu;Āvāsesu ca issariyaṁ,Pūjaṁ parakulesu ca.

मूर्ख खोट्या सन्मानाची इच्छा करतो, भिक्खूंमध्ये पुढारपण, विहारांवर अधिकार आणि इतर कुटुंबांत पूजा मिळावी असे त्याला वाटते.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): They’d seek the esteem that they lack, and status among the mendicants; authority over monasteries, and honor among other families.

ममेव कत मञ्ञन्तु,गिही पब्बजिता उभो ।ममेवातिवसा अस्सु,किच्चाकिच्चेसु किस्मिचि ।इति बालस्स सङ्कप्पो,इच्छा मानो च वड्ढति ॥

Mameva kata maññantu,gihī pabbajitā ubho;Mamevātivasā assu,kiccākiccesu kismici;Iti bālassa saṅkappo,icchā māno ca vaḍḍhati.

'गृहस्थ आणि प्रव्रजित दोघांनी मानावे की हे काम मीच केले; प्रत्येक लहानमोठ्या कामात त्यांनी माझ्याच अधीन राहावे', असे मूर्ख चिंततो, आणि त्याची इच्छा व अहंकार वाढत जातात.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): “Let both layfolk and renunciants think the work was done by me alone. In anything at all that’s to be done, let them fall under my sway alone.” So thinks the fool, their greed and pride only growing.

अञ्ञा हि लाभूपनिसा,अञ्ञा निब्बानगामिनी ।एवमेतं अभिञ्ञाय,भिक्खु बुद्धस्स सावको ।सक्कारं नाभिनन्देय्य,विवेकमनुब्रूहये ॥बालवग्गो पञ्चमो ॥

Aññā hi lābhūpanisā,aññā nibbānagāminī;Evametaṁ abhiññāya,bhikkhu buddhassa sāvako;Sakkāraṁ nābhinandeyya,vivekamanubrūhaye.Bālavaggo pañcamo.

लाभाचा मार्ग वेगळा आणि निब्बानाचा मार्ग वेगळा. हे नीट जाणून बुद्धांचा शिष्य भिक्खू सन्मानात आनंद मानू नये, तर एकांताचा अभ्यास करावा.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): For the means to profit and the path to quenching are two quite different things. A mendicant disciple of the Buddha, understanding what this really means, would never delight in honors, but rather would foster seclusion.