अरहन्त वग्ग (अरहंत)

गतद्धिनो विसोकस्स,विप्पमुत्तस्स सब्बधि ।सब्बगन्थप्पहीनस्स,परिळाहो न विज्जति ॥

Gataddhino visokassa,vippamuttassa sabbadhi;Sabbaganthappahīnassa,pariḷāho na vijjati.

ज्याचा प्रवास पूर्ण झाला आहे, जो शोकरहित आहे, सर्व बाजूंनी मुक्त आहे आणि ज्याने सर्व गाठी तोडल्या आहेत, त्याला कोणताही दाह उरत नाही.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): At journey’s end, rid of sorrow; everywhere free, all ties given up, no fever is found in them.

उय्युञ्जन्ति सतीमन्तो,न निकेते रमन्ति ते ।हंसाव पल्ललं हित्वा,ओकमोकं जहन्ति ते ॥

Uyyuñjanti satīmanto,na nikete ramanti te;Haṁsāva pallalaṁ hitvā,okamokaṁ jahanti te.

स्मृतिमान लोक प्रयत्नशील असतात, ते कोणत्याही ठिकाणी आसक्त होत नाहीत. हंस जसे तळे सोडून जातात, तसे ते घरामागून घर मागे सोडतात.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): The mindful apply themselves; they delight in no abode. Like a swan gone from the marsh, they leave home after home behind.

यस्सासवा परिक्खीणा,आहारे च अनिस्सितो ।सुञ्ञतो अनिमित्तो च,विमोक्खो यस्स गोचरो ।आकासेव सकुन्तानं,पदं तस्स दुरन्नयं ॥

Yassāsavā parikkhīṇā,āhāre ca anissito;Suññato animitto ca,vimokkho yassa gocaro;Ākāseva sakuntānaṁ,padaṁ tassa durannayaṁ.

ज्याचे आस्रव नष्ट झाले आहेत, जो अन्नात आसक्त नाही, आणि ज्याचे क्षेत्र शून्यता आणि अनिमित्त यांची मुक्ती आहे, त्याचा माग आकाशातील पक्ष्यांसारखा शोधणे कठीण आहे.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): One whose defilements have ended; who’s not attached to food; whose domain is the liberation of the signless and the empty: their track is hard to trace, like birds in the sky.

यस्सिन्द्रियानि समथङ्गतानि,अस्सा यथा सारथिना सुदन्ता ।पहीनमानस्स अनासवस्स,देवापि तस्स पिहयन्ति तादिनो ॥

Yassindriyāni samathaṅgatāni,Assā yathā sārathinā sudantā;Pahīnamānassa anāsavassa,Devāpi tassa pihayanti tādino.

ज्याची इंद्रिये सारथ्याने साधलेल्या घोड्यांसारखी शांत झाली आहेत, ज्याचा अहंकार आणि आस्रव नष्ट झाले आहेत, अशा स्थिर व्यक्तीवर देवही प्रेम करतात.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Whose faculties have become serene, like horses tamed by a charioteer, who has abandoned conceit and defilements; the unaffected one is envied by even the gods.

पथविसमो नो विरुज्झति,इन्दखिलुपमो तादि सुब्बतो ।रहदोव अपेतकद्दमो,संसारा न भवन्ति तादिनो ॥

Pathavisamo no virujjhati,Indakhilupamo tādi subbato;Rahadova apetakaddamo,Saṁsārā na bhavanti tādino.

जो पृथ्वीसारखा क्षुब्ध होत नाही, नगरद्वाराच्या स्तंभासारखा (इंद्रकील) दृढ आहे, आणि चिखल नसलेल्या सरोवरासारखा निर्मळ आहे, अशा व्यक्तीसाठी संसाराचे चक्र उरत नाही.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Undisturbed like the earth, true to their vows, steady as Indra’s pillar, like a lake clear of mud; such a one does not transmigrate.

अस्सद्धो अकतञ्ञू च,सन्धिच्छेदो च यो नरो ।हतावकासो वन्तासो,स वे उत्तमपोरिसो ॥

Assaddho akataññū ca,sandhicchedo ca yo naro;Hatāvakāso vantāso,sa ve uttamaporiso.

जो अंधश्रद्धेच्या पलीकडे आहे, ज्याने अकृत म्हणजे निब्बान जाणले आहे, ज्याने पुनर्जन्माची साखळी तोडली आहे, ज्याच्यासाठी पुनर्जन्माची संधी उरली नाही आणि ज्याने इच्छांचा त्याग केला आहे, तोच उत्तम पुरुष आहे. (ही गाथा हेतुपुरस्सर असे दुहेरी अर्थाचे शब्द वापरते जे वरवर निंदेसारखे वाटतात.)

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Lacking faith, a house-breaker, one who acknowledges nothing, purged of hope, they’ve wasted their chance: that is indeed the supreme person!

रमणीयानि अरञ्ञानि,यत्थ न रमती जनो ।वीतरागा रमिस्सन्ति,न ते कामगवेसिनो ॥अरहन्तवग्गो सत्तमो ॥

Ramaṇīyāni araññāni,yattha na ramatī jano;Vītarāgā ramissanti,na te kāmagavesino.Arahantavaggo sattamo.

वने रमणीय असतात, जिथे सामान्य लोक रमत नाहीत. वीतराग लोक तिथे रमतात, कारण ते कामभोगांच्या शोधात नसतात.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Delightful are the wildernesses where no people delight. Those free of greed will delight there, not those who seek sensual pleasures.