धम्मपद · अध्याय 17 / 26 · गाथा 221 ते 234

क्रोध वग्ग

क्रोधाला आवर घालणे आणि शरीर, वाणी व मन यांचे रक्षण.

Kodhavagga

या परंपरेतील विद्वानांचे परीक्षण बाकी आहे. मूळ ग्रंथ सार्वजनिक (पब्लिक डोमेन) आहेत; सोपे अर्थ आणि टिपा IndiaDigital ने लिहिल्या आहेत आणि त्यांची तपासणी सुरू आहे. आम्ही प्रत्येक परंपरेची शिकवण तिच्याच शब्दांत सांगतो आणि कोणत्याही धर्माला उच्च-नीच ठरवत नाही. दुरुस्ती कळवा

हा अध्याय थोडक्यात

या अध्यायात बुद्ध क्रोध आवरायला शिकवतात आणि उसळणारा क्रोध थोपवणाऱ्याला कुशल सारथ्याची उपमा देतात. एक प्रसिद्ध गाथा सांगते: क्रोध अक्रोधाने जिंका, वाईटपणा चांगुलपणाने, कंजूषपणा दानाने आणि असत्य सत्याने. अतुलाच्या कथेतून हा अध्याय सांगतो की जगात कोणीही निंदेपासून सुटत नाही, म्हणून स्तुती आणि निंदा यांनी डगमगू नये. शेवटी शरीर, वाणी आणि मन या तिन्हींचे रक्षण आणि शुद्धी करण्याचे आवाहन आहे, ज्याला बौद्ध नैतिक जीवनाचा पाया मानतात.

क्रोधवाणीआत्मसंयमशील

अट्ठकथा सावत्थीचा उपासक अतुल याची कथा सांगते. तो पाचशे सोबत्यांना धम्म ऐकायला घेऊन गेला.

गाथा 221 ते 234

गाथा 221Rohinīkhattiyakaññāvatthu

कोधं जहे विप्पजहेय्य मानं,संयोजनं सब्बमतिक्कमेय्य ।तं नामरूपस्मिमसज्जमानं,अकिञ्चनं नानुपतन्ति दुक्खा ॥

Kodhaṁ jahe vippajaheyya mānaṁ,Saṁyojanaṁ sabbamatikkameyya;Taṁ nāmarūpasmimasajjamānaṁ,Akiñcanaṁ nānupatanti dukkhā.

क्रोध सोडा, अहंकार टाका आणि सर्व बंधने ओलांडा. जो नामरूपाला चिकटत नाही आणि ज्याचे स्वतःचे असे काही नाही, त्याच्यावर दुःखे येत नाहीत.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Give up anger, get rid of conceit, and escape every fetter. Sufferings don’t befall one who has nothing, not clinging to name and form.

गाथा 222Aññatarabhikkhuvatthu

यो वे उप्पतितं कोधं,रथं भन्तंव वारये ।तमहं सारथिं ब्रूमि,रस्मिग्गाहो इतरो जनो ॥

Yo ve uppatitaṁ kodhaṁ,rathaṁ bhantaṁva vāraye;Tamahaṁ sārathiṁ brūmi,rasmiggāho itaro jano.

भरकटणाऱ्या रथासारखा उसळणारा क्रोध जो आवरतो, त्यालाच मी खरा सारथी म्हणतो. बाकीचे फक्त लगाम धरून असतात.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): When anger surges like a lurching chariot, keep it in check. That’s what I call a charioteer; others just hold the reins.

गाथा 223Uttarāupāsikavatthu

अक्कोधेन जिने कोधं,असाधुं साधुना जिने ।जिने कदरियं दानेन,सच्चेनालिकवादिनं ॥

Akkodhena jine kodhaṁ,asādhuṁ sādhunā jine;Jine kadariyaṁ dānena,saccenālikavādinaṁ.

क्रोधाला अक्रोधाने जिंका, वाईटाला चांगुलपणाने जिंका, कंजूषाला दानाने जिंका आणि खोटे बोलणाऱ्याला सत्याने जिंका.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Defeat anger with kindness, villainy with virtue, stinginess with giving, and lies with truth.

गाथा 224Mahāmoggallānapañhavatthu

सच्चं भणे न कुज्झेय्य,दज्जा अप्पम्पि याचितो ।एतेहि तीहि ठानेहि,गच्छे देवान सन्तिके ॥

Saccaṁ bhaṇe na kujjheyya,dajjā appampi yācito;Etehi tīhi ṭhānehi,gacche devāna santike.

खरे बोला, रागावू नका, कोणी मागितले तर थोडे का होईना पण द्या. या तीन गोष्टींनी माणूस देवांच्या सान्निध्यात पोहोचू शकतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Speak the truth, do not be angry, and give when asked, if only a little. By these three means, you may enter the presence of the gods.

गाथा 225Buddhapitubrāhmaṇavatthu

अहिंसका ये मुनयो,निच्चं कायेन संवुता ।ते यन्ति अच्चुतं ठानं,यत्थ गन्त्वा न सोचरे ॥

Ahiṁsakā ye munayo,niccaṁ kāyena saṁvutā;Te yanti accutaṁ ṭhānaṁ,yattha gantvā na socare.

जे मुनी अहिंसक आहेत आणि सदैव शरीराने संयमी राहतात, ते त्या अच्युत पदाला पोहोचतात जिथे गेल्यावर शोक उरत नाही.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Those harmless sages, always restrained in body, go to the state that does not pass, where there is no sorrow.

गाथा 226Puṇṇadāsīvatthu

सदा जागरमानानं,अहोरत्तानुसिक्खिनं ।निब्बानं अधिमुत्तानं,अत्थं गच्छन्ति आसवा ॥

Sadā jāgaramānānaṁ,ahorattānusikkhinaṁ;Nibbānaṁ adhimuttānaṁ,atthaṁ gacchanti āsavā.

जे सदैव जागरूक असतात, दिवसरात्र अभ्यास करतात आणि निब्बानाकडे लक्ष ठेवतात, त्यांचे आस्रव, म्हणजे चित्ताचे मळ, नष्ट होतात.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Always wakeful, practicing night and day, focused only on extinguishment, their defilements come to an end.

गाथा 227Atulaupāsakavatthu

पोराणमेतं अतुल,नेतं अज्जतनामिव ।निन्दन्ति तुण्हिमासीनं,निन्दन्ति बहुभाणिनं ।मितभाणिम्पि निन्दन्ति,नत्थि लोके अनिन्दितो ॥

Porāṇametaṁ atula,netaṁ ajjatanāmiva;Nindanti tuṇhimāsīnaṁ,nindanti bahubhāṇinaṁ;Mitabhāṇimpi nindanti,natthi loke anindito.

अतुल, ही जुनी गोष्ट आहे, आजची नाही. लोक मौन राहणाऱ्याची निंदा करतात, फार बोलणाऱ्याची निंदा करतात आणि मोजके बोलणाऱ्याचीही. जगात निंदा न होणारा कोणी नाही.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): It’s always been this way, Atula, it’s not just today. They blame you when you’re silent, they blame you when you speak a lot, and even when you speak just right: no one in the world escapes blame.

न चाहु न च भविस्सति,न चेतरहि विज्जति ।एकन्तं निन्दितो पोसो,एकन्तं वा पसंसितो ॥

Na cāhu na ca bhavissati,na cetarahi vijjati;Ekantaṁ nindito poso,ekantaṁ vā pasaṁsito.

ज्याची केवळ निंदाच होते किंवा केवळ स्तुतीच होते, असा माणूस कधी नव्हता, कधी होणार नाही आणि आजही नाही.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): There never was, nor will be, nor is there today, someone who is wholly praised or wholly blamed.

यञ्चे विञ्ञू पसंसन्ति,अनुविच्च सुवे सुवे ।अच्छिद्दवुत्तिं मेधाविं,पञ्ञासीलसमाहितं ॥

Yañce viññū pasaṁsanti,anuvicca suve suve;Acchiddavuttiṁ medhāviṁ,paññāsīlasamāhitaṁ.

ज्याला विवेकी लोक रोज पारखून निर्दोष आचरणाचा, सुज्ञ आणि शील व प्रज्ञा यांनी युक्त मानून त्याची प्रशंसा करतात,

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): If, after watching them day in day out, discerning people praise that sage of impeccable conduct, endowed with ethics and wisdom;

निक्खं जम्बोनदस्सेव,को तं निन्दितुमरहति ।देवापि नं पसंसन्ति,ब्रह्मुनापि पसंसितो ॥

Nikkhaṁ jambonadasseva,ko taṁ ninditumarahati;Devāpi naṁ pasaṁsanti,brahmunāpi pasaṁsito.

जो जांबूनद सोन्याच्या दागिन्यासारखा आहे, त्याची निंदा करण्याची पात्रता कोणाची? देवही त्याची स्तुती करतात आणि ब्रह्माही.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): like a pendant of Black Plum River gold, who is worthy to criticize them? Even the gods praise them, and by the Divinity, too, they’re praised.

गाथा 231Chabbaggiyavatthu

कायप्पकोपं रक्खेय्य,कायेन संवुतो सिया ।कायदुच्चरितं हित्वा,कायेन सुचरितं चरे ॥

Kāyappakopaṁ rakkheyya,kāyena saṁvuto siyā;Kāyaduccaritaṁ hitvā,kāyena sucaritaṁ care.

शरीराने होणाऱ्या रागीट कृत्यांपासून सावध राहा, शरीराने संयमी राहा. शरीराचे दुराचरण सोडून शरीराने सदाचरण करा.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Guard against ill-tempered deeds, be restrained in body. Giving up bad bodily conduct, conduct yourself well in body.

वचीपकोपं रक्खेय्य,वाचाय संवुतो सिया ।वचीदुच्चरितं हित्वा,वाचाय सुचरितं चरे ॥

Vacīpakopaṁ rakkheyya,vācāya saṁvuto siyā;Vacīduccaritaṁ hitvā,vācāya sucaritaṁ care.

वाणीतील रागापासून सावध राहा, वाणीने संयमी राहा. वाणीचे दुराचरण सोडून वाणीने सदाचरण करा.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Guard against ill-tempered words, be restrained in speech. Giving up bad verbal conduct, conduct yourself well in speech.

मनोपकोपं रक्खेय्य,मनसा संवुतो सिया ।मनोदुच्चरितं हित्वा,मनसा सुचरितं चरे ॥

Manopakopaṁ rakkheyya,manasā saṁvuto siyā;Manoduccaritaṁ hitvā,manasā sucaritaṁ care.

मनातील रागापासून सावध राहा, मनाने संयमी राहा. मनाचे दुराचरण सोडून मनाने सदाचरण करा.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Guard against ill-tempered thoughts, be restrained in mind. Giving up bad mental conduct, conduct yourself well in mind.

कायेन संवुता धीरा,अथो वाचाय संवुता ।मनसा संवुता धीरा,ते वे सुपरिसंवुता ॥कोधवग्गो सत्तरसमो ॥

Kāyena saṁvutā dhīrā,atho vācāya saṁvutā;Manasā saṁvutā dhīrā,te ve suparisaṁvutā.Kodhavaggo sattarasamo.

धीर माणूस शरीराने संयमी, वाणीने संयमी आणि मनानेही संयमी असतो. तो सर्व प्रकारे संयमी असतो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): An attentive one is restrained in body restrained also in speech, in thought, too, they are restrained: they are restrained in every way.

छोटी प्रश्नमंजूषा

  1. गाथा 223 के अनुसार क्रोध को कैसे जीतना चाहिए?

  2. गाथा 222 सच्चा सारथी किसे कहती है?

  3. गाथा 224 के अनुसार कौन सी तीन बातें देवताओं के पास पहुँचा सकती हैं?

  4. निंदा के बारे में गाथा 227 किसे नाम लेकर संबोधित है?

  5. गाथा 228 के अनुसार ऐसा कौन न कभी था, न होगा?

  6. गाथा 231 से 234 किन तीन क्षेत्रों में संयम की बात करती हैं?

तुमचा स्कोर: 0 / 6

पाली (महासंगीती आवृत्ती) आणि भिक्खू सुजातो यांचे इंग्रजी (CC0): SuttaCentral. मराठी आणि हिंदी अर्थ, सारांश आणि कथा: IndiaDigital, बौद्ध विद्वानांचे परीक्षण बाकी.

प्रत्येक परंपरेतील लोकांच्या दुरुस्त्यांचे स्वागत आहे: support@indiadigital.org. शेवटची तपासणी: .

Search by task, life event, format or tool name, in English, हिंदी or Hinglish.