मग्ग वग्ग

एसेव मग्गो नत्थञ्ञो,दस्सनस्स विसुद्धिया ।एतञ्हि तुम्हे पटिपज्जथ,मारस्सेतं पमोहनं ॥

Eseva maggo natthañño,Dassanassa visuddhiyā;Etañhi tumhe paṭipajjatha,Mārassetaṁ pamohanaṁ.

दृष्टीच्या शुद्धीसाठी हाच मार्ग आहे, दुसरा नाही. तुम्ही सर्व याच मार्गाने चाला, हा माराला चकवणारा आहे.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): This is the path, there is no other for the purification of vision. You all must practice this, it is the way to baffle Māra.

एतञ्हि तुम्हे पटिपन्ना,दुक्खस्सन्तं करिस्सथ ।अक्खातो वो मया मग्गो,अञ्ञाय सल्लकन्तनं ॥

Etañhi tumhe paṭipannā,dukkhassantaṁ karissatha;Akkhāto vo mayā maggo,aññāya sallakantanaṁ.

या मार्गाने चालून तुम्ही दुःखाचा अंत कराल. प्रज्ञेने काटा काढण्याचा हा मार्ग मी तुम्हाला सांगितला आहे.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): When you all are practicing this, you’ll make an end of suffering. I have explained the path to you for extracting the thorn with wisdom.

“सब्बे सङ्खारा दुक्खा”ति,यदा पञ्ञाय पस्सति ।अथ निब्बिन्दति दुक्खे,एस मग्गो विसुद्धिया ॥

“Sabbe saṅkhārā dukkhā”ti,yadā paññāya passati;Atha nibbindati dukkhe,esa maggo visuddhiyā.

सर्व संस्कार दुःखमय आहेत, हे प्रज्ञेने पाहिले की माणूस दुःखापासून विरक्त होतो. हाच शुद्धीचा मार्ग आहे.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): All conditions are suffering, when this is seen with wisdom, one grows disillusioned with suffering: this is the path to purity.

“सब्बे धम्मा अनत्ता”ति,यदा पञ्ञाय पस्सति ।अथ निब्बिन्दति दुक्खे,एस मग्गो विसुद्धिया ॥

“Sabbe dhammā anattā”ti,yadā paññāya passati;Atha nibbindati dukkhe,esa maggo visuddhiyā.

सर्व धर्म अनात्म आहेत, हे प्रज्ञेने पाहिले की माणूस दुःखापासून विरक्त होतो. हाच शुद्धीचा मार्ग आहे.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): All things are not-self, when this is seen with wisdom, one grows disillusioned with suffering: this is the path to purity.

उट्ठानकालम्हि अनुट्ठहानो,युवा बली आलसियं उपेतो ।संसन्नसङ्कप्पमनो कुसीतो,पञ्ञाय मग्गं अलसो न विन्दति ॥

Uṭṭhānakālamhi anuṭṭhahāno,Yuvā balī ālasiyaṁ upeto;Saṁsannasaṅkappamano kusīto,Paññāya maggaṁ alaso na vindati.

जो प्रयत्नाच्या वेळी उठून प्रयत्न करत नाही, तरुण आणि बलवान असूनही आळशी आहे, ज्याचे विचार ढिले आणि मन शिथिल आहे, तो आळशी प्रज्ञेचा मार्ग गाठत नाही.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): They don’t get going when it’s time to start; they’re young and strong, but given to sloth. Their mind depressed in sunken thought, lazy and slothful, they can’t discern the path.

वाचानुरक्खी मनसा सुसंवुतो,कायेन च नाकुसलं कयिरा ।एते तयो कम्मपथे विसोधये,आराधये मग्गमिसिप्पवेदितं ॥

Vācānurakkhī manasā susaṁvuto,Kāyena ca nākusalaṁ kayirā;Ete tayo kammapathe visodhaye,Ārādhaye maggamisippaveditaṁ.

वाणीचे रक्षण करावे, मन संयमात ठेवावे आणि शरीराने कोणतेही अकुशल कर्म करू नये. कर्माचे हे तीन मार्ग शुद्ध करून ऋषींनी सांगितलेला मार्ग गाठावा.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Guarded in speech, restrained in mind, doing no unskillful bodily deed. Purify these three ways of performing deeds, and win the path known to seers.

योगा वे जायती भूरि,अयोगा भूरिसङ्खयो ।एतं द्वेधापथं ञत्वा,भवाय विभवाय च ।तथात्तानं निवेसेय्य,यथा भूरि पवड्ढति ॥

Yogā ve jāyatī bhūri,ayogā bhūrisaṅkhayo;Etaṁ dvedhāpathaṁ ñatvā,bhavāya vibhavāya ca;Tathāttānaṁ niveseyya,yathā bhūri pavaḍḍhati.

ध्यानाच्या अभ्यासाने प्रज्ञा उगवते, अभ्यास न केल्याने प्रज्ञा क्षीण होते. उन्नती आणि अवनती हे दोन मार्ग जाणून असे वागावे की प्रज्ञा वाढेल.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): From meditation springs wisdom, without meditation, wisdom ends. Knowing these two paths, of progress and decline, you should conduct yourself so that wisdom grows.

वनं छिन्दथ मा रुक्खं,वनतो जायते भयं ।छेत्वा वनञ्च वनथञ्च,निब्बना होथ भिक्खवो ॥

Vanaṁ chindatha mā rukkhaṁ,vanato jāyate bhayaṁ;Chetvā vanañca vanathañca,nibbanā hotha bhikkhavo.

फक्त एक झाड नव्हे, सगळे वन तोडा; वनातून भय जन्मते. भिक्खूंनो, वन आणि झुडपे तोडून वनमुक्त व्हा.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Cut down the jungle, not just a tree; from the jungle springs fear. Having cut down jungle and snarl, be free of jungles, mendicants!

याव हि वनथो न छिज्जति,अणुमत्तोपि नरस्स नारिसु ।पटिबद्धमनोव ताव सो,वच्छो खीरपकोव मातरि ॥

Yāva hi vanatho na chijjati,Aṇumattopi narassa nārisu;Paṭibaddhamanova tāva so,Vaccho khīrapakova mātari.

जोपर्यंत पुरुषाच्या मनातील स्त्रियांविषयीच्या कामनेचा अगदी लहानसा वेलही तुटत नाही, तोपर्यंत त्याचे मन दूध पिणाऱ्या वासराप्रमाणे आईशी बांधलेले राहते.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): So long as the vine, no matter how small, that ties a man to women is not cut, his mind remains trapped, like a calf suckling its mother.

उच्छिन्द सिनेहमत्तनो,कुमुदं सारदिकंव पाणिना ।सन्तिमग्गमेव ब्रूहय,निब्बानं सुगतेन देसितं ॥

Ucchinda sinehamattano,Kumudaṁ sāradikaṁva pāṇinā;Santimaggameva brūhaya,Nibbānaṁ sugatena desitaṁ.

स्वतःविषयीची आसक्ती अशी तोडून टाका जसे शरद ऋतूतील कमळ हाताने खुडले जाते. सुगतांनी सांगितलेल्या शांतीच्या मार्गाची, निब्बानाची, जोपासना करा.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Cut out affection for oneself, like plucking an autumn lotus. Foster only the path to peace, the extinguishment the Holy One taught.

इध वस्सं वसिस्सामि,इध हेमन्तगिम्हिसु ।इति बालो विचिन्तेति,अन्तरायं न बुज्झति ॥

Idha vassaṁ vasissāmi,idha hemantagimhisu;Iti bālo vicinteti,antarāyaṁ na bujjhati.

मूर्ख विचार करतो, पावसाळा इथे घालवीन, हिवाळा आणि उन्हाळा इथे घालवीन. येणारा धोका, म्हणजे मृत्यू, तो ओळखत नाही.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): “Here I will stay for the rains; here for winter, here the summer”; thus the fool thinks, not realizing the danger.

तं पुत्तपसुसम्मत्तं,ब्यासत्तमनसं नरं ।सुत्तं गामं महोघोव,मच्चु आदाय गच्छति ॥

Taṁ puttapasusammattaṁ,byāsattamanasaṁ naraṁ;Suttaṁ gāmaṁ mahoghova,maccu ādāya gacchati.

मोठा पूर जसा झोपलेल्या गावाला वाहून नेतो, तसाच मुलेबाळे आणि गुरेढोरे यांत गुंतलेल्या माणसाला मृत्यू घेऊन जातो.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): As a mighty flood sweeps away a sleeping village, death steals away a man who dotes on children and cattle, his mind caught up in them.

न सन्ति पुत्ता ताणाय,न पिता नापि बन्धवा ।अन्तकेनाधिपन्नस्स,नत्थि ञातीसु ताणता ॥

Na santi puttā tāṇāya,na pitā nāpi bandhavā;Antakenādhipannassa,natthi ñātīsu tāṇatā.

मृत्यू धरतो तेव्हा ना पुत्र वाचवतात, ना पिता, ना नातलग. आप्तांमध्ये कोणताही आश्रय मिळत नाही.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Children provide you no shelter, nor does father, nor relatives. When you’re seized by the terminator, there’s no shelter in family.

एतमत्थवसं ञत्वा,पण्डितो सीलसंवुतो ।निब्बानगमनं मग्गं,खिप्पमेव विसोधये ॥मग्गवग्गो वीसतिमो ॥

Etamatthavasaṁ ñatvā,paṇḍito sīlasaṁvuto;Nibbānagamanaṁ maggaṁ,khippameva visodhaye.Maggavaggo vīsatimo.

हे जाणून, सुज्ञ आणि शीलाने संयमी माणसाने निब्बानाकडे जाणारा मार्ग लवकर मोकळा करावा.

इंग्रजी (भिक्खू सुजातो): Knowing the reason for this, astute, and ethically restrained, one would quickly clear the path that leads to extinguishment.